Wskazania do cholecystektomii

Pytanie nadesłane do redakcji

Jestem po całkowitej resekcji żołądka (choroba nowotworowa). Ostatnio stwierdzono u mnie liczne złogi w woreczku żółciowym, dostałem skierowanie na operację. Czy jest konieczna operacja złogów, czy można leczyć to inaczej? Czy w razie usunięcia woreczka będzie zachowana funkcja trawienia pokarmu?

Odpowiedź

Obecność złogów w drogach żółciowych nazywamy kamicą żółciową, precyzując w zależności od lokalizacji „kamieni”, mówimy o kamicy pęcherzykowej i/lub kamicy przewodowej.

Leczenie kamicy żółciowej polega na usunięciu pęcherzyka ze złogami. Zabieg nosi nazwę cholecystektomii i może być wykonywany metodą laparoskopową lub klasyczną z otwarciem powłok jamy brzusznej. Do każdej z tych metod istnieją wskazania i przeciwwskazania, podczas zabiegu laparoskopowego może istnieć konieczność zmiany sposobu na klasyczny.

Wskazania do cholecystektomii to objawowa kamica pęcherzyka żółciowego i jej powikłania.

U osób, u których nie występują objawy, cholecystektomia jest wskazana w przypadkach zwiększonego ryzyka raka pęcherzyka żółciowego, czyli:

• jeśli pęcherzyk jest porcelanowy, czyli zwapniały, zwłaszcza gdy zwapnienie ścian jest nieregularne
• jeśli w pęcherzyku występują polipy i mają ponad 1 cm lub są mniejsze, ale się powiększają i w pęcherzyku są obecne kamienie żółciowe
• jeśli w pęcherzyku żółciowym występują polipy, niezależnie od wielkości u chorych na pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych
• jeśli kamienie żółciowe mają ponad 3 cm
• jeśli występuje ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego.

Ponadto usunięcie pęcherzyka może być konieczne u osób, u których doszło do ostrego zapalenia trzustki na tle kamiczym, czyli kamienie żółciowe spowodowały zapalenie trzustki.

U osób, które nie zgadzają się na zabieg lub mają do niego przeciwwskazania można się zastanowić nad próbą leczenia farmakologicznego z użyciem preparatów kwasu ursodeoksycholowego. Metoda ta ma małą skuteczność, wiąże się z dużym odsetkiem nawrotów i można ją stosować w szczególnych sytuacjach. Najlepsze wyniki uzyskuje się u chorych z małymi (5–10 mm) i nieuwapnionymi złogami. Wskazaniem do stosowania preparatów kwasu ursodeoksycholowego jest (zgodnie z charakterystykami produktu leczniczego) obecność cholesterolowych kamieni żółciowych o średnicy mniejszej niż 15 mm, przepuszczalnych dla promieni rentgenowskich, u osób z zachowaną czynnością pęcherzyka żółciowego.

Cholecystektomia jest bezpiecznym zabiegiem, który rzadko się wiąże z powikłaniami i ma niewiele przeciwwskazań. Przeczytasz więcej o przeciwwskazaniach w artykule: Cholecystektomia (usunięcie pęcherzyka żółciowego)

O konieczności zabiegu decyduje lekarz badający pacjenta na podstawie objawów, lokalizacji konkrementów w drogach żółciowych, wielkości kamieni, dodatkowych chorób.

Typowe objawy kamicy pęcherzyka żółciowego to ból kolkowy, czyli tzw. kolka żółciowa, pod prawym łukiem żebrowym (w nadbrzuszu po stronie prawej). Ból może promieniować do łopatek lub do pleców. Mogą się także pojawić nudności lub wymioty nieprzynoszące ulgi, biegunki lub wręcz odwrotnie brak wypróżnień i wzdęcia. Możliwe są jasne stolce i ciemniejszy mocz – co świadczy o upośledzonym przepływie żółci przez przewody żółciowe.

Dolegliwości pojawiają się po tak zwanych błędach dietetycznych, jak tłuste, ciężkostrawne pokarmy lub obfite posiłki.

Zobacz: Dieta w kamicy pęcherzyka żółciowego

W przypadku kilkugodzinnego epizodu bólu, gorączki, żółtaczki mówimy o ostrym zapaleniu pęcherzyka żółciowego.

Kamicę żółciową rozpoznaje się na podstawie obrazu klinicznego oraz badań obrazowych. Podstawowym badaniem jest badanie ultrasonograficzne (USG) jamy brzusznej. Badanie to pozwala stwierdzić obecność złogów w pęcherzyku, w mniejszym stopniu uwidacznia złogi w przewodach żółciowych. Do oceny przewodów żółciowych stosuje się tomografię komputerową, cholangiopankreatografię rezonansu magnetycznego (cholangio-NMR) lub cholangiopankreatografię wsteczną (ERCP). O wskazaniach i przeciwwskazaniach do powyższych badań decyduje lekarz po zebraniu wywiadu, badaniu podmiotowym i ew. wcześniejszych badaniach.