Urosepsa to rodzaj sepsy, czyli ogólnoustrojowej reakcji na zakażenie, która może prowadzić do uszkodzenia wielu narządów i zgonu. Urosepsa jest wynikiem zakażenia dróg moczowych. Objawy urosepsy zwykle na początku przypominają objawy zakażenia układu moczowego, a następnie pojawiają się objawy ogólne, np. gorączka, osłabienie, przyspieszone tętno i oddech, które szybko narastają. Leczenie powinno być rozpoczęte jak najszybciej, ponieważ wpływa to na rokowanie.
Co to jest urosepsa?
Sepsa to ogólnoustrojowa reakcja zapalna na zakażenie, która może prowadzić do dysfunkcji wielu narządów, ich niewydolności, a nawet śmierci. Urosepsa (inaczej posocznica moczowa) to sepsa spowodowana zakażeniami dróg moczowych, np. zapaleniem pęcherza moczowego, odmiedniczkowym zapaleniem nerek, zapaleniami spowodowanymi zabiegami chirurgicznymi w obrębie układu moczowego. Bakterie z układu moczowego dostają się do krwiobiegu, co powoduje sepsę. Prawie 25% przypadków sepsy ma swoje źródło w układzie moczowo-płciowym.
Najczęstsze przyczyny i czynniki ryzyka urosepsy
Drobnoustrojami, które najczęściej powodują zakażenia dróg moczowych, a w konsekwencji także urosepsę są: Escherichia coli, Proteus mirabilis, Enterobacter, Klebsiella pneumoniae, Pseudomonas aeruginosa.
Czynniki ryzyka zachorowania obejmują:
- nawracające zakażenia układu moczowego
- przeszkoda w odpływie moczu, np. kamica nerkowa
- cewnik w pęcherzu moczowym
- nieprawidłowe działanie układu odpornościowego – immunosupresja z powodu różnych chorób lub ich leczenia.
Urosepsa – objawy
Początkowo objawy przypominają typowe objawy zakażenia układu moczowego, ale szybko pojawiają się objawy ogólnoustrojowe.
Do objawów zakażenia układu moczowego należą:
- objawy związane z oddawaniem moczu – ból podczas oddawania moczu, oddawanie moczu w nocy, częste oddawanie moczu, mimowolne oddawanie moczu
- uczucie ciągłego parcia na mocz lub naglącego parcia na mocz
- ból okolicy nadłonowej lub lędźwiowej
- wyciek z cewki moczowej.
Do tego dołączają objawy ogólne, takie jak:
- wysoka gorączka z dreszczami
- przyspieszone tętno i oddech
- spadek ciśnienia tętniczego
- nudności i wymioty
- osłabienie
- splątanie
- senność.
Objawy narastają szybko i stan chorego szybko się pogarsza.
Urosepsa u osób w starszym wieku
U osób w starszym wieku urosepsa może mieć inny, nie tak oczywisty przebieg. Jedynym objawem zakażenia układu moczowego może być pogorszenie stanu ogólnego osoby starszej. Objawy dotyczące samego układu moczowego, czyli np. związane z oddawaniem moczu, bóle w okolicy lędźwiowej mogą być nieodczuwalne lub ich wiarygodna ocena może nie być możliwa – z powodu upośledzenia funkcji poznawczych, otępienia pacjenta.
Urosepsa – rozpoznanie
Urosepsa jest stanem nagłym, który wymaga natychmiastowego leczenia. Dlatego też kiedy pacjent z objawami sepsy trafia do szpitala, lekarz będzie dążył do jak najszybszego zidentyfikowania źródła zakażenia, czyli w przypadku urosepsy, że pochodzi ono z dróg moczowych.
Pobrana zostanie:
- krew do badań, takich jak: morfologia, CRP, prokalcytonina, kreatynina, elektrolity, parametry krzepnięcia krwi, posiew krwi
- mocz do badania ogólnego moczu i na posiew (zob. Posiew moczu).
Ważnym badaniem, które można szybko wykonać, pomagającym zidentyfikować przyczynę urosepsy jest USG układu moczowego. Jeśli występują wskazania, to lekarz może także zalecić inne badania, np. tomografię komputerową.
Urosepsa – leczenie
Leczenie urosepsy odbywa się w szpitalu, często na oddziale intensywnej terapii. Równolegle prowadzi się leczenie przyczynowe, czyli skierowane na usunięcie źródła urosepsy i objawowe.
Leczenie to obejmuje:
- antybiotykoterapię, czyli jak najszybsze rozpoczęcie podawania antybiotyków dożylnie. Na początku stosuje się tzw. antybiotykoterapię empiryczną o szerokim spektrum, czyli skierowaną przeciwko wielu drobnoustrojom, a następnie, po uzyskaniu wyników posiewu krwi i moczu lekarz może dostosować leczenie do wrażliwości konkretnego drobnoustroju
- leczenie przyczynowe, czyli np. usunięcie przeszkody w odpływie moczu – wymiana cewnika, leczenie kamicy
- płynoterapię, czyli podawanie płynów
- w razie potrzeby tlenoterapię
- leki wazopresyjne, czyli pomagające utrzymać prawidłowe ciśnienie tętnicze
- monitorowanie funkcjonowania nerek.
Czy urosepsa jest wyleczalna?
Tak, urosepsa jest wyleczalna. Im szybciej wprowadzono leczenie, tym większe szanse na wyleczenie. Należy jednak mieć świadomość, że jest to ciężka, zagrażająca życiu choroba i jeśli leczenia nie wdrożono w odpowiednim czasie, może dojść do niewydolności wielonarządowej, wstrząsu septycznego i zgonu.
Urosepsa – długość leczenia
Leczenie urosepsy trwa zazwyczaj 2–3 tygodnie, w zależności od ciężkości stanu pacjenta, przebiegu urosepsy, przyczyny zakażenia i odpowiedzi na leczenie.
Urosepsa – rokowanie
Rokowanie zależy przede wszystkim od szybkiego rozpoczęcia podawania antybiotyków i płynów. Im szybciej wdrożone leczenie, tym szansa na wyleczenie jest większa. Śmiertelność waha się od 5% do nawet 50%.
Urosepsa – powikłania
Powikłania urospesy obejmują między innymi:
- wstrząs septyczny, czyli nagłe załamanie stanu pacjenta, w którym dochodzi do gwałtownego spadku ciśnienia tętniczego, zaburzenia ukrwienia narządów i niewydolności wielonarządowej, co może prowadzić do zgonu
- niewydolność wielonarządową, czyli stan, w którym różne narządy, np. serce, płuca, nerki, mózg zostają uszkodzone z powodu masywnej reakcji zapalnej organizmu
- powstanie ropni, np. w nerkach
- niewydolność nerek, która może być przejściowa i ustąpić po wyleczeniu sepsy lub przewlekła, jeśli dojdzie do nieodwracalnego uszkodzenia nerek
- zaburzenia krzepnięcia krwi i związanych z tym powikłań
- powikłania dotyczące układu krążenia, np. zawał serca, zaburzenia rytmu serca.
Ponadto mogą się pojawić odległe powikłania sepsy, czyli objawy, które się utrzymują miesiącami po przebyciu sepsy. Mogą do nich należeć:
- osłabienie
- zaburzenia psychiczne (np. depresja)
- zaburzenia ze strony różnych układów i narządów, np. zaburzenia czynności serca, osłabienie mięśni, objawy neurologiczne.
