Pytanie nadesłane do redakcji
Przewlekły kaszel. Mam 35 lat. Kaszlę od ponad 4 lat. Najwięcej rano i wieczorem. Robiłam badania RTG, które nic nie wykazały. Co mi może dolegać? Dodam jeszcze, że palę papierosy.
Odpowiedź
Kaszel jest odruchem obronnym, który ma chronić drogi oddechowe przed szkodliwymi czynnikami zarówno zewnętrznymi, jak i wewnątrzpochodnymi. Kaszel może być także wywołany świadomie.
Do napadów kaszlu dochodzi po podrażnieniu receptorów czuciowych czynnikami mechanicznymi (kurz, śluz, ciało obce), chemicznymi (nikotyna, kwas cytrynowy) czy zapalnymi. Receptory kaszlu znajdują się przede wszystkim w nabłonku dróg oddechowych, tkance płucnej i ścianie oskrzeli, ale spotkać je można również poza układem oddechowym w zatokach przynosowych, opłucnej ściennej, przeponie, przełyku, żołądku, osierdziu, błonie bębenkowej czy w przewodzie słuchowym zewnętrznym. Tę ostatnią lokalizację można sprawdzić podczas czyszczenia ucha gdy wkładanie patyczków czyszczących zbyt głęboko powoduje gwałtowny, niepowstrzymany kaszel.
Ta różnorodna lokalizacja receptorów kaszlu powoduje, że kaszel , który występuje we wszystkich nieomal chorobach płuc i oskrzeli pojawia się także w przebiegu chorób pozapłucnych, a zwłaszcza ucha zewnętrznego, w przewlekłych i ostrych zapaleniach zatok, w wadach serca, chorobie refluksowej przełyku, niewydolności serca oraz urazach żeber, chorobach (urazach) przepony i opłucnej.
Za kaszel przewlekły uważa się kaszel trwający ponad 8 tygodni. Najczęstszymi przyczynami kaszlu przewlekłego są wg danych amerykańskich:
- spływanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła - najczęstsza przyczyna kaszlu
- astma
- refluks żołądkowo-przełykowy
Dlatego diagnostyka przewlekłego kaszlu powinna obejmować przede wszystkim badanie RTG klatki piersiowej, badania spirometryczne i alergologiczne (w kierunku astmy oskrzelowej), obszerne badanie laryngologiczne w celu wykluczenia lub potwierdzenia przewlekłych nieżytów nosa i zatok powodujących ściekanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła oraz pehametrię przełyku w celu rozpoznania choroby refluksowej.
Relatywnie częstą przyczyną kaszlu są działania uboczne leków, a najczęściej inhibitorów konwertazy angiotensyny powszechnie używanych w leczeniu nadciśnienia tętniczego, ale także wielu innych. W takich przypadkach należy wymienić lek na lek hipotensyjny z innej grupy leków i obserwować reakcję chorego. Kaszel polekowy ustępuje w różnym czasie od tygodnia do 3 miesięcy.
Po wykluczeniu najczęstszych przyczyn należy rozszerzyć diagnostykę kaszlu o wziernikowanie oskrzeli (bronchofiberoskopia), diagnostykę kardiologiczną, mikrobiologiczną (np. przewlekłe zakażenie chlamydiami), mykologiczną (grzybice dróg oddechowych), test potowy (w celu wykluczenia mukowiscydozy) i inne.
Podaje Pani, że pali papierosy. Częstą przyczyną kaszlu u takich osób jest prosty nieżyt palacza, zwany też kaszlem palacza. Kaszel palacza jest odruchem obronnym układu oddechowego w odpowiedzi na drażnienie nabłonka dróg oddechowych przez substancje zawarte w dymie papierosowym. Kaszel palacza może być uporczywy i miewa napadowy charakter. Często jest suchy, ale może towarzyszyć mu odkrztuszanie wydzieliny, zwykle rano, po przebudzeniu. Może pojawić się też chrypka. Zwykle kaszel palacza ustępuje w krótkim czasie (do kilku tygodni) po zaprzestaniu palenia, choć u niektórych osób może to trwać nawet kilka miesięcy. Kaszel palacza (i inne choroby związane z narażeniem na dym papierosowy) może wystąpić także u osób, które nie palą same, ale przebywają w środowisku osób palących – tzw. palenie bierne.
Należy mieć też na uwadze, że fakt, że ktoś pali papierosy i kaszle, nie oznacza, że to „tylko” kaszel palacza, ponieważ kaszel może być objawem wielu poważnych chorób układu oddechowego, których ryzyko jest dużo większe u osób palących.
