Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Fascioloza


Klinika Chorób Zakaźnych i Hepatologii
Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Białymstoku
Fascioloza

Co to jest fascioloza i jakie są jej przyczyny?

Fascioloza jest chorobą pasożytniczą spowodowaną przez przywrę – motylicę wątrobową (łac. Fasciola hepatica niekiedy nazywana motylicą wątrobową owczą). Inny pasożyt z rodzaju Fasciola – Fasciola gigantica, czyli przywra olbrzymia, również może zakażać ludzi.

Do zakażenia dochodzi zwykle poprzez spożywanie surowych roślin wodnych zanieczyszczonych niedojrzałymi larwami pasożyta. Larwy te po dostaniu się do światła przewodu pokarmowego przenikają przez ścianę jelita do jamy brzusznej, a następnie do wątroby i dróg żółciowych, gdzie przekształcają się w postać dorosłą i produkują jaja. Dorosłe motylice osiągają długość do 5 cm.

Istotą choroby jest zajęcie dróg żółciowych i wątroby, chociaż zdarza się również zajęcie innych narządów, na przykład płuc, tkanki podskórnej, układu moczowego, trzustki, śledziony, serca, mięśni szkieletowych, gałki ocznej lub mózgu. W innych niż wątroba narządach motylica może nie osiągać postaci dojrzałej, a niedojrzałe larwy w takich sytuacjach mogą się wydostawać przez skórę poza organizm człowieka. Do zakażenia może również dojść poprzez picie zanieczyszczonej wody lub spożywanie żywności, która miała kontakt z zanieczyszczoną wodą. Motylica nie przenosi się bezpośrednio z człowieka na człowieka. Jaja wydalane z kałem do środowiska zewnętrznego, aby uzyskać zdolność do zakażenia, muszą przejść proces dojrzewania w organizmie określonych gatunków ślimaków w sprzyjających warunkach (odpowiednia wilgotność i temperatura). W wyjątkowych sytuacjach do zakażenia może dochodzić podczas spożywania surowej lub półsurowej wątróbki owczej lub koziej, zwierającej niedojrzałe larwy pasożyta. Larwy te przyczepiają się do błony śluzowej gardła powodując chorobę nazywaną „halzoun” lub „marrerra”.

Jak często występuje fascioloza?

Fascioloza występuje na wszystkich pięciu kontynentach, w 50 krajach na świecie, w szczególności tam, gdzie hoduje się bydło lub owce. Częściej chorują zwierzęta gospodarskie niż ludzie. Fasciola hepatica nie występuje tylko na Antarktydzie. Natomiast Fasciola gigantica występuje znacznie rzadziej, głównie w niektórych rejonach tropikalnych. Poza pewnymi obszarami Europy Zachodniej fasciolozę stwierdza się zazwyczaj w krajach rozwijających się, w których liczbę zakażonych szacuje się na ponad 2 miliony. W Polsce, fascioloza u ludzi występuje sporadycznie, jest natomiast rozpowszechniona u zwierząt.

Jak się objawia fascioloza?

Możliwy jest bezobjawowy przebieg fasciolozy. Podczas wędrówki larw z jelita do jamy brzusznej i wątroby mogą wystąpić takie objawy jak: gorączka, ogólne osłabienie, ból brzucha (w prawym podżebrzu, nadbrzuszu lub uogólniony), powiększenie wątroby i śledziony, nudności, wymioty, duszność, utrata masy ciała. Objawy ostrej fazy choroby pojawiają się zwykle 4–7 dni po ekspozycji na pasożyta i mogą trwać wiele tygodni i miesięcy (zwykle 2–4 miesięcy). W fazie przewlekłej – oprócz objawów charakterystycznych dla fazy ostrej – pojawiają się dodatkowo objawy wynikające z okresowego lub stałego zablokowania dróg żółciowych, takie jak żółtaczkaświąd skóry. Niekiedy choroba może zostać powikłana zapaleniem pęcherzyka żółciowego lub trzustki oraz krwawieniem z przewodu pokarmowego. W przypadku fasciolozy gardła (choroby „halzoun”) objawy obejmują zaburzenia połykania, duszność, uczucie ciała obcego w gardle, krwawienie i niedrożność dróg oddechowych.

Co robić w przypadku wystąpienia objawów fasciolozy?

W przypadku wystąpienia opisanych objawów należy się zgłosić do lekarza.

W jaki sposób lekarz ustala rozpoznanie fasciolozy?

W celu rozpoznania fasciolozy kilkakrotnie bada się kał pod mikroskopem poszukując jaj pasożyta. Możliwe jest również stwierdzenie jaj motylicy w treści dwunastniczej lub żółci. Niekiedy pomocne są badania krwi, tym bardziej, że zakażeni ludzie zaczynają wydalać jaja pasożyta dopiero wiele miesięcy po zakażeniu. Możliwe jest stwierdzenie przeciwciał przeciwko motylicy, w rozmazie krwi obserwuje się zwiększenie odsetka leukocytów kwasochłonnych, bardziej zaznaczone w fazie ostrej choroby. Obserwuje się również wykładniki laboratoryjne uszkodzenia wątroby i dróg żółciowych: wzrost aktywności enzymów wątrobowych oraz wyższe stężenie bilirubiny. Opisywano również rozpoznanie tak zwanej pseudofasciolozy, która polega na występowaniu w kale niedojrzałych jaj pasożyta pochodzących ze spożytej w ostatnim czasie wątróbki zawierającej jaja motylicy. W takiej sytuacji badanie kału należy powtórzyć po kilku dniach, ewentualnie wykonać badanie serologiczne. Szybką metodą potwierdzenia rozpoznania jest badanie molekularne – reakcja łańcuchowa polimerazy (polymerase chain reaction – PCR). Przy podejrzeniu fasciolozy pomocne są również badania obrazowe: ultrasonografia, tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny pozwalające na uwidocznienie dorosłych pasożytów lub tuneli będących śladem po ich wędrówce w miąższu wątroby.

Jakie są metody leczenia fasciolozy?

Fasciolozę leczy się lekami przeciwpasożytniczymi, zwykle podawanymi doustnie w jednej lub dwóch dawkach. W przypadku niedrożności dróg żółciowych spowodowanej dojrzałymi pasożytami pomocna może być endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna, w trakcie której nacina się brodawkę Vatera łączącą przewód żółciowy wspólny z dwunastnicą, co pozwala na usunięcie pasożytów z dróg żółciowych.

Czy całkowite wyleczenie fasciolozy jest możliwe?

Tak, fascioloza jest chorobą, którą można całkowicie wyleczyć.

Co trzeba robić po zakończeniu leczenia fasciolozy?

Po zakończeniu skutecznego leczenia fasciolozy pacjent nie wymaga szczególnego postępowania.

Co robić, aby uniknąć zachorowania na fasciolozę?

Aby uniknąć zachorowania na fasciolozę należy unikać spożywania surowych roślin wodnych oraz wody o niepewnym pochodzeniu w rejonach występowania fasciolozy.

06.06.2017

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Poradnik świadomego pacjenta

  • Jak pojechać do sanatorium?
    Czy można wybrać sobie miejsce, do którego chce się jechać i termin wyjazdu? Czy można wybrać sobie miejsce, do którego chce się jechać i termin wyjazdu? Czy można skorzystać z sanatorium bez zakwaterowania?
  • Jak długo ważna jest recepta w 2020?
    Pacjent, który otrzymał receptę od lekarza, musi pamiętać, że nie jest ważna bezterminowo. Każda recepta ma ściśle określony czas, w którym można ją zrealizować. Dotyczy to zarówno recepty w formie „papierowej”, jak i tzw. e-recepty.