Bataty cieszą się coraz większą popularnością w Polsce. Ich charakterystyczny słodki smak pozwala na szerokie wykorzystanie kulinarne do potraw zarówno wytrawnych, jak i słodkich. Wartość energetyczna batatów jest zbliżona do kaloryczności ziemniaków, a na uwagę zasługuje duża ilość przeciwutleniacza – β-karotenu.
Fot. Ivabalk/ pixabay.com
Batat nazywany także patatem, słodkim ziemniakiem lub wilcem ziemniaczanym jest gatunkiem wieloletnim, występującym w strefie klimatu ciepłego i gorącego. Jako roślina jednoroczna uprawia się go także w strefie klimatu umiarkowanego.
Batat pochodzi z Ameryki Południowej i Środkowej, natomiast bulwy tej rośliny sprowadził do Hiszpanii Krzysztof Kolumb.
Batat – wartość odżywcza
Batat to warzywo charakteryzujące się stosunkowo dużą kalorycznością (100 g batatów zawiera 86 kcal). Zawiera znikome ilości białka, natomiast dużą ilość węglowodanów (zwłaszcza skrobi).
Wśród składników mineralnych na uwagę zasługuje duża ilość potasu, magnezu i wapnia.
Zawartość pozostałych witamin i składników mineralnych przedstawiono w tabeli poniżej.
| Tabela. Wartość odżywcza 100 g batatów | |
|---|---|
| wartość energetyczna [kcal] | 86 |
| białko [g] | 1,57 |
| węglowodany ogółem [g] | 20,12 |
| błonnik pokarmowy [g] | 3 |
| sacharoza [g] | 2,52 |
| wapń [mg] | 30,0 |
| żelazo [mg] | 0,61 |
| magnez [mg] | 25 |
| fosfor [mg] | 47 |
| potas [mg] | 337 |
| sód [mg] | 55,0 |
| cynk [mg] | 0,30 |
| witamina C [mg] | 2,4 |
| tiamina [mg] | 0,078 |
| ryboflawina [mg] | 0,061 |
| niacyna [mg] | 0,557 |
| witamina B6 [mg] | 0,209 |
| witamina E [mg] | 0,26 |
| witamina K [µg] | 1,8 |
| β-karoten [µg] | 8509 |
| Źródło: Krochmal-Marczak B. Sawicka B. (2011). Uprawa batata (Ipomoea batatas L.) w warunkach południowo-wschodniej Polski. 10.13140/2.1.3622.9762. | |
Batat – źródło przeciwutleniaczy
Związkiem odpowiedzialnym za barwę batatów jest β-karoten. Zalicza się go do naturalnych przeciwutleniaczy o korzystnym wpływie na zdrowie. Przeciwutleniacze (zwane także antyoksydantami) chronią organizm ludzki przed niekorzystnym działaniem nadmiernych ilości wolnych rodników tlenowych. Ich nadmiar może prowadzić do stresu oksydacyjnego, zjawiska mogącego przyczyniać się do niekorzystnych zmian w ważnych strukturach komórkowych organizmu. To z kolei może zwiększać ryzyko licznych chorób, m.in. miażdżycy, cukrzycy, chorób nowotworowych i neurodegeneracyjnych.
Wykorzystanie batatów w kuchni
Bulwy batata charakteryzują się słodkawym smakiem. Mimo to dają one możliwość wszechstronnego wykorzystania w kuchni. Doskonale sprawdzają się do przygotowania dań zarówno słodkich, jak i słonych. Najczęściej wykorzystuje się je gotowane w całości lub w formie puree. Mogą być także dodatkiem do wszelkiego rodzaju zup wielowarzywnych oraz stanowić bazę sałatek. Często przygotowuje się z nich frytki w piekarniku. Bataty wystarczy połączyć z odrobiną oleju i ulubionymi przyprawami, a następnie piec je około 25 minut w temperaturze 200° C.
Przygotowując dania z batatów na słono, należy je odpowiednio doprawić, najlepiej cebulą, czosnkiem i aromatycznymi ziołami (oregano, bazylia, tymianek itp.)
Słodkie ziemniaki z powodzeniem mogą być także wykorzystane do przygotowania różnego rodzaju ciast, placuszków i deserów. Do słodkich dań z batatów najczęściej dodaje się przyprawy korzenne: cynamon, goździki, kardamon i gałkę muszkatołową.
Co ciekawe, w restauracjach chińskich i japońskich wykorzystuje się także liście batata. Najczęściej przygotowuje się je podobnie jak liście szpinaku, na oleju roślinnym z dodatkiem czosnku i soli.
