Dynia to warzywo, które ma wszechstronne wykorzystanie kulinarne. Charakteryzuje się ona niską wartością kaloryczną. Dynia ponadto zawiera wiele cennych składników pokarmowych m.in. potas i β-karoten.
Fot. Pixabay.com
Wartość odżywcza dyni
Dynia jest niskokaloryczna – 100 g dostarcza 28 kcal – choć trzeba pamiętać, że wartość ta jest uzależniona od odmiany oraz warunków klimatyczno-hodowlanych, w których dojrzewała. Ponadto zawiera liczne składniki mineralne, takie jak: potas, wapń, fosfor, żelazo i magnez. Ilość potasu w 100 g dyni jest zbliżona do tej, która znajduje się w 100 g pomidorów. Potas jest niezbędny do utrzymania równowagi kwasowo-zasadowej, a także bierze udział w przewodzeniu impulsów nerwowych oraz kontroli pracy mięśni.
Dynia jako źródło błonnika i bezpieczny produkt dla dzieci
Dynia jest także źródłem błonnika pokarmowego – 100 g dyni zawiera go 2,8 g. Należy również podkreślić, że dynia, która ma małą zdolność wiązania azotanów z gleby, jest ważnym i bezpiecznym produktem w żywieniu dzieci.
Może Cię zainteresować:
- Błonnik pokarmowy
- Żywienie dzieci w wieku przedszkolnym
- Jakie warzywa uwzględniać w diecie dziecka? Jak je przygotowywać i przechowywać?
Witaminy zawarte w dyni i ich właściwości
Dynia zawiera też witaminy: A, E, B1, B2 oraz witaminę B3. Witamina A pełni w organizmie człowieka wiele funkcji. Przede wszystkim jest niezbędna w procesie widzenia, wspomaga zdolności regeneracyjne komórek oraz działa ochronnie na błony śluzowe i nabłonek. Dzięki swoim właściwościom przeciwutleniającym chroni przed działaniem wolnych rodników.
Witamina E, podobnie jak witamina A, odgrywa w organizmie rolę przeciwutleniacza i ze względu na swoje właściwości antyoksydacyjne opóźnia proces starzenia. Z kolei witaminy z grupy B są odpowiedzialne przede wszystkim za właściwe funkcjonowanie układu nerwowego.
| Tabela. Wartość odżywcza 100 g dyni | |
|---|---|
| wartość energetyczna [kcal] | 28 |
| białko [g] | 1,3 |
| tłuszcz [g] | 0,3 |
| węglowodany [g] | 7,7 |
| sacharoza [g] | 2,1 |
| błonnik pokarmowy [g] | 2,8 |
| sód [mg] | 4 |
| potas [mg] | 278 |
| wapń [mg] | 66 |
| fosfor [mg] | 43 |
| żelazo [mg] | 0,8 |
| magnez [mg] | 14 |
| witamina A [µg] | 496 |
| β-karoten [µg] | 2974 |
| witamina D [µg] | 0 |
| witamina E [mg] | 1,03 |
| witamina B1 [mg] | 0,05 |
| witamina B2 [mg] | 0,12 |
| witamina B3 [mg] | 0,50 |
| witamina C [mg] | 8 |
| Źródło: Kunachowicz H., Nadolna I., Iwanow K. i wsp.: Wartość odżywcza wybranych produktów spożywczych i typowych potraw. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2003 | |
Jaka dynia jest najzdrowsza?
Dynie, które oglądamy na straganach, różnią się zarówno kolorem, jak i kształtem. Mogą być pomarańczowe, żółte, ciemnozielone, zielone w paski, gładkie bądź z wyraźnie zaznaczonymi rowkami.
Szczególnie cenione są dynie o pomarańczowym miąższu, które cechuje znaczna zawartość karotenów, głównie α-karotenu, β-karotenu oraz luteiny.
Do najbardziej popularnych odmian dyni zalicza się:
- dynię piżmową
- dynię hokkaido
- dynię muszkatołową
- dynię makaronową.
Dynia piżmowa i hokkaido
Odmiana dyni piżmowej (Butternut). Źródło: Wikipedia.org
Dwie pierwsze (piżmowa i hokkaido) to popularne rodzaje dyni jadalnej. Charakteryzują się wszechstronnym wykorzystaniem. Nadają się do przyrządzenia zup o kremowej konsystencji, past kanapkowych, klusek oraz ciast i deserów. Dynia piżmowa jest podłużna w kształcie i ma słodszy smak niż dynia hokkaido. Z kolei smak dyni hokkaido określa się jako lekko orzechowy. Ma ona intensywnie pomarańczowy kolor, czasami przechodzący w czerwony, a w kształcie przypomina cebulę.
Dynia muszkatołowa
Dynia muszkatołowa, zwana inaczej prowansalską lub muskatem, to jedna z odmian dyni w kolorze zielonym. Osiąga ona zwykle duże rozmiary i jest podzielona na segmenty. Jej miąższ jest lekko pomarańczowy, słodki i orzechowy w smaku. Dynia ta nadaje się do przygotowania kremowych zup, klusek lub warzywnego curry.
Dynia makaronowa
Dynia makaronowa. Źródło: Wikipedia.org
Ugotowany owoc dyni makaronowej. Źródło: Wikipedia.org Z kolei nazwa dynia makaronowa pochodzi od faktu, że jej miąższ po ugotowaniu rozpada się na pasemka przypominające makaron. Niektórzy miąższ z dyni makaronowej traktują jako rodzaj niskokalorycznego „makaronu”. Ma ona delikatny, lekko słodki smak i najlepiej nadaje się do przygotowania z różnego rodzaju sosami (np. z sosem pomidorowym lub grzybowym).
Pestki dyni
Pestki dyni stanowią skondensowane źródło składników odżywczych, w tym witamin i składników mineralnych. Choć są bardzo kaloryczne, warto pomyśleć, jak je włączyć do jadłospisu. Ich duża kaloryczność wynika głównie z tego, że dostarczają znacznych ilości tłuszczu, a także białka.
Czytaj więcej: Pestki dyni - właściwości zdrowotne i wartości odżywcze
Olej z pestek dyni
Olej z pestek dyni zwykle pozyskiwany jest metodą tłoczenia na zimno. Zapewnia ona zachowanie wszystkich składników naturalnie występujących w pestkach dyni.
Olej z pestek dyni charakteryzuje się barwą od jasnozielonej z domieszką pomarańczowej do ciemnozielonej z intensywnym czerwonym zabarwieniem. Wyróżnia go także orzechowy smak i aromat.
Czytaj więcej: Olej z pestek dyni – właściwości, przeciwwskazania, jak go stosować?
Dynia - wykorzystanie kulinarne
Neutralną w smaku dynię można dodawać do potraw przyrządzonych zarówno na słodko, jak i na słono. Doskonale nadaje się do zapiekania z innymi warzywami oraz wykorzystania jako składnik kremowych zup. Można ją także dodawać do ciast i racuchów.
Zobacz przepis: Zupa dyniowa
Właściwości dyni – częste pytania pacjentów
Czy dynię można jeść na surowo?
Odmiany dyń jadalnych nadają się do jedzenia na surowo. Natomiast ich specyficzny smak i aromat docenia się dopiero po poddaniu dyni obróbce kulinarnej.
Czy dynia jest lekkostrawna?
Tak, dynię zalicza się do produktów lekkostrawnych i niskokalorycznych.
Czy dynia jest wzdymająca?
Dynia nie jest uważana za warzywo wzdymające, aczkolwiek należy zwrócić uwagę na reakcje indywidualne. U niektórych osób produkty dostarczające błonnika pokarmowego mogą powodować zwiększoną fermentację, a co za tym idzie także pojawienie się wzdęć i gazów (nie jest to jednak powód do rezygnowania z tego produktu).
Kto powinien unikać dyni?
Dynia to warzywo, które może być bezpiecznie spożywane przez ogół populacji. Natomiast osoby z niewyrównaną cukrzycą, z uwagi na zawartość węglowodanów, powinny zachować umiar w jej spożywaniu lub łączyć to warzywo z innymi, o mniejszej zawartości węglowodanów np. z cukinią. Natomiast nawet w przypadku cukrzycy nie istnieje powód do całkowitej rezygnacji z tego warzywa.
Piśmiennictwo:
- Medical News Today
- Kurzeja E., Synowiec A., Stec M. i wsp.: Ocena potencjału antyoksydacyjnego soków z wybranych warzyw z rodziny dyniowatych. Bromat. Chem. Toksykol. XLIV, 2011; 3: 911–915.
- Antoniewska A., Adamska A., Rutkowska J. i wsp.: Olej z nasion dyni jako źródło cennych składników w diecie człowieka. Probl. Hig. Epidemiol. 2017, 98(1): 17–22.
