Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Nowotwory złośliwe jądra

Nowotwory złośliwe jądra

Co to jest jądro?

Jądro to męski narząd rozrodczy. Mężczyźni mają dwa jądra znajdujące się w worku mosznowym. W ich obrębie odbywa się produkcja plemników oraz niektórych hormonów (męskich hormonów płciowych, przede wszystkim testosteronu). W obrębie worka mosznowego znajdują się również naczynia krwionośne i nerwy biegnące do jądra oraz przewód wyprowadzający, służący do przenoszenia plemników wyprodukowanych w jądrze. W obrębie najądrza, czyli struktury anatomicznej znajdującej się tuż powyżej jądra (również w obrębie worka mosznowego), magazynowane są plemniki. Jądra są zawieszone w mosznie za pomocą powrózka nasiennego, który zawiera wszystkie wymienione powyżej naczynia, nerwy i przewody.

Jakie są rodzaje nowotworów jądra?

W zależności od rodzaju komórek, z których wywodzi się nieprawidłowy rozrost nowotworowy, wyróżnia się kilka rodzajów nowotworów jądra. Najczęstszym nowotworem złośliwym jest nasieniak, czyli nowotwór rozwijający się z komórek produkujących plemniki. Inne stosunkowo częste nowotwory mogące rozwijać się w obrębie jądra to rak zarodkowy, kosmówczak i potworniak. Cechą charakterystyczną nowotworów jądra jest to, że jeden guz może zawierać elementy nowotworowe pochodzące z różnych komórek (patrz: dalej).

Nowotwór jądra może rozwijać się w jednym lub w obu jądrach. Ogólnie rzecz ujmując, nowotwory jądra można podzielić na nasieniakowate i nienasieniakowate. Leczenie tych dwóch rodzajów nowotworów jest nieco odmienne. Zdarza się, że w obrębie nowotworu jądra stwierdza się zarówno część nasieniakowatą, jak i nienasieniakowatą – taki nowotwór („o mieszanym utkaniu”) leczy się zgodnie ze schematem leczenia dla nowotworów nienasieniakowatych.

Jakie są objawy nowotworów jądra?

Najważniejsze objawy to wyczuwalny w jądrze niebolesny guz, stwardnienie, obrzęk, nagromadzenia płynu w obrębie moszny lub uczucie ciężaru, rozpierania bądź dyskomfortu w obrębie jądra.

Czasem pierwszymi objawami choroby mogą być objawy związane z występowaniem przerzutów: ból brzucha, ból pleców, krwioplucie, wyczuwalny guz w okolicy nadobojczykowej. Czasem na rozpoznanie naprowadza wynik przypadkowo wykonanego USG jamy brzusznej, w której stwierdza się liczne powiększone węzły chłonne (w tzw. przestrzeni zaotrzewnowej). Jednym z możliwych objawów może być także obustronne powiększenie piersi u mężczyzn.

Nowotwór jądra może wystąpić w każdym wieku, ale najczęściej stwierdza się go u mężczyzn w wieku 15–40 lat; jest najczęstszym nowotworem u mężczyzn w wieku 20–34 lat.

W jaki sposób rozpoznaje się nowotwór jądra?

Pierwszym elementem diagnostyki jest przeprowadzone przez lekarza badanie potwierdzające obecność guza w jądrze. Następnie wykonuje się USG jąder, badanie krwi w celu oceny stężeń markerów nowotworowych, takich jak beta-HCG (ludzka gonadotropina kosmówkowa typu beta), AFP (alfa-fetoproteina), LDH (dehydrogenaza mleczanowa), a w dalszej kolejności pozostałe badania obrazowe (USG jamy brzusznej, tomografia komputerowa klatki piersiowej). Stężenia markerów należy ocenić przed ewentualną orchiektomią (tj. usunięciem jądra z guzem; obecnie nie zaleca się wykonywania biopsji jądra). Markery nowotworowe są substancjami produkowanymi w dużych ilościach przez komórki nowotworowe i oznaczenie ich stężeń w surowicy krwi może pomóc w rozpoznaniu choroby oraz ocenie stopnia jej zaawansowania, a także w śledzeniu postępów leczenia. Niezależnie do stopnia zaawansowania klinicznego pierwszym etapem leczenia (z wyjątkiem bardzo szczególnych sytuacji klinicznych) jest wycięcie jądra w całości (patrz: dalej).

Po wycięciu jądra w zależności od oceny mikroskopowej i klinicznej stopnia zaawansowania procesu nowotworowego nowotworowi jądra zostanie przypisany stopień zaawansowania. Wyróżnia się następujące stopnie:

  • stopień 0 (carcinoma in situ, czyli rak nieinwazyjny) – w tym stopniu zaawansowania zmiany nowotworowe są zlokalizowane w obrębie kanalików produkujących nasienie; stężenia wszystkich markerów nowotworowych utrzymują się w normie,
  • stopień I – z pojedynczych komórek rozwinął się już nowotwór; stopień ten jest dzielony na trzy stopnie podrzędne: IA, IB i IS; ocenę i kwalifikację do odpowiedniego stadium można określić po wycięciu jądra:
    • w stopniu IA nowotwór obejmuje jądro oraz najądrze i może dochodzić do wewnętrznej warstwy osłonki jądra; stężenia wszystkich markerów nowotworowych są w normie,
    • w stopniu IB nowotwór wyszedł już poza jądro i najądrze, i objął naczynia krwionośne oraz chłonne w obrębie jądra, lub doszedł do zewnętrznej warstwy osłonki jądra albo do naczyń krwionośnych i chłonnych moszny oraz powrózka naczyniowego, przy czym stężenia wszystkich markerów nowotworowych nadal utrzymują się w normie,
    • w stopniu IC nowotwór może się znajdować w obrębie jądra, powrózka naczyniowego i moszny, a stężenia wszystkich markerów nowotworowych są nieznacznie zwiększone,
  • stopień II – również jest podzielony na stopnie podrzędne: IIA, IIB i IIC:
    • w stopniu IIA nowotwór znajduje się w obrębie jądra, powrózka naczyniowego i moszny oraz w maksymalnie 5 węzłach chłonnych do 2 cm średnicy w jamie brzusznej, przy czym stężenia wszystkich markerów nowotworowych są nieznacznie zwiększone,
    • w stopniu IIB przynajmniej jeden z maksymalnie 5 zajętych węzłów chłonnych jest większy niż 2 cm, ale nie większy niż 5 cm, lub zajętych jest ponad 5 węzłów chłonnych, ale żaden nie jest większy niż 5 cm, przy czym stężenia wszystkich markerów nowotworowych są lekko zwiększone,
    • w stopniu IIC nowotwór oprócz zajęcia jądra, powrózka nasiennego i moszny zajmuje także węzły chłonne wewnątrz brzucha, z których jeden jest większy niż 5 cm, przy czym stężenia markerów nowotworowych nieznacznie przekraczają normę,
  • stopień III dzieli się na IIIA, IIIB i IIIC:
    • w stopniu IIIA rak zajął jądro, powrózek nasienny i mosznę, mógł też zająć węzły w jamie brzusznej, oraz zajął inne odległe lokalizacje – czyli odległe węzły chłonne lub płuca, przy czym stężenia markerów nowotworowych utrzymują się w normie lub nieznacznie ją przekraczają,
    • w stopniu IIIB rak zajął jądro, powrózek nasienny i mosznę, mógł też zająć węzły chłonne w jamie brzusznej, oraz zajął odległe węzły lub płuca, przy czym stężenie jednego lub więcej markerów nowotworowych jest zwiększone,
    • w stopniu IIIC rak zajął jądro, powrózek nasienny i mosznę, mógł też zająć węzły chłonne w jamie brzusznej, zajął również odległe węzły lub płuca, przy czym stężenie jednego lub więcej markerów nowotworowych znacznie przekracza normę.

W jaki sposób leczy się nowotwory jądra?

Pierwszym i podstawowym elementem leczenia jest chirurgiczne wycięcie jądra wraz z powrózkiem nasiennym. Operację tę wykonuje się poprzez cięcie w pachwinie, przez które usuwa się całe jądra wraz z powrózkiem. Po wycięciu jądra przeprowadza się badanie histologiczne, które pozwala na dokładną ocenę typu choroby i zaplanowanie dalszego leczenia. Chirurg w czasie operacji nie rozcina jądra i nie wykonuje badania histologicznego od razu, aby nie doprowadzić do „zabrudzenia” rany komórkami nowotworowymi. Istotne jest, aby chirurg przeprowadzający operację miał doświadczenie w tego rodzaju zabiegach.

W następnej kolejności (w zależności od typu i stopnia zaawansowania choroby) wskazane jest leczenie z użyciem chemioterapii i/lub napromieniania. W niektórych sytuacjach może zaistnieć konieczność przeprowadzenia operacji w obrębie brzucha (sposobem otwartym lub laparoskopowym) w celu wycięcia pozostałości zajętych przez chorobę węzłów chłonnych zaotrzewnowych. W przypadku nienasieniakowatych nowotworów jądra może zajść konieczność wycięcia zmienionych przerzutowo przez nowotwór węzłów chłonnych w jamie brzusznej lub pobrania ich fragmentu do badania. W przypadku nowotworów nasieniakowatych leczeniem pierwszego rzutu w przypadku zmian w obrębie brzucha jest radioterapia, ale odroczona operacja może być konieczna, by można było potwierdzić skuteczność radioterapii (np. gdy w badaniach obrazowych po radioterapii nadal widoczne są przetrwałe węzły chłonne).

Leczenie nowotworów jądra może spowodować trwałą bezpłodność, dlatego przed rozpoczęciem leczenia chorzy powinni rozważyć zdeponowanie nasienia w odpowiednich bankach nasienia. Jest to tym bardziej istotne, że wiele nowotworów jądra występuje u młodych mężczyzn, którzy jeszcze nie mają dzieci. Ponadto nowotwory jądra mają skłonność do występowania obustronnego.

Jakie są czynniki rozwoju nowotworu jądra?

Do czynników zwiększających ryzyko zachorowania na nowotwory jądra należą: wnętrostwo (umiejscowienie jądra w pachwinie lub jamie brzusznej, a nie w worku mosznowym), rak drugiego jądra, rak jądra w rodzinie (zwłaszcza u ojca lub brata), zespół Kilnefeltera (zespół wrodzonych wad genetycznych), brak wrażliwości na androgeny, niektóre zaburzenia czynności kanalików plemnikotwórczych w obrębie jądra, zaburzenia rozwojowe jądra oraz rasa biała.

Czy nowotwór jądra może nawrócić po leczeniu?

Nowotwór jądra może nawrócić nawet wiele lat po zakończeniu leczenia. Może pojawić się w drugim jądrze lub w dowolnej innej okolicy ciała, dlatego należy przestrzegać zaleceń lekarskich i zgłaszać się na wskazane przez lekarza badania kontrolne.

08.06.2017

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Na co choruje system ochrony zdrowia

  • Pięć minut dla pacjenta
    Lekarze rodzinni mają na zbadanie jednego pacjenta średnio po kilka minut. Taka sytuacja rodzi frustracje po obu stronach – wśród chorych, bo chcieliby więcej uwagi, oraz wśród lekarzy, bo nie mogą jej pacjentom poświęcić.
  • Dlaczego pacjenci muszą czekać w kolejkach?
    Narodowy Fundusz Zdrowia wydaje rocznie na leczenie pacjentów ponad 60 mld zł. Ale ani te pieniądze, ani rozwiązania wprowadzane przez Ministerstwo Zdrowia – tzw. pakiet onkologiczny i pakiet kolejkowy – nie zmienią sytuacji. Dlaczego?