Zalecenia Amerykańskiej Akademii Dermatologii dotyczące postępowania w przypadku rogowacenia słonecznego

17.05.2021
Omówienie artykułu: Guidelines of care for the management of actinic keratosis.
Eisen D., Asgari M., Bennett D. i wsp.
J Am Acad Dermatol. 2021 Oct;85(4):e209-e233.

Opracowała: lek. Karina Polak

Skróty: AK – rogowacenie słoneczne, UV – promieniowanie ultrafioletowe, ALA – kwas 5-aminolewulinowy, FDA – Agencja ds. Żywności i Leków

Rogowacenie słoneczne (actinic keratosis – AK) charakteryzuje się występowaniem stwardniałych, hiperkeratotycznych, łuszczących zmian w obrębie skóry poddanej przewlekłej ekspozycji na promieniowanie ultrafioletowe (UV). Na jego podłożu mogą rozwijać się raki skóry.

Multidyscyplinarna grupa robocza American Academy of Dermatology sformułowała 5 pytań klinicznych dotyczących postępowania w przypadku AK:
1. Jaka jest wydajność, skuteczność i efekty niepożądane chirurgicznych i chemicznych metod peelingujących w AK?
2. Jakie są wydajność, skuteczność i efekty niepożądane leków stosowanych miejscowo w AK?
3. Jakie są wydajność, skuteczność i efekty niepożądane urządzeń wysokoenergetycznych i innych metod leczenia AK?
4. Jakie są wydajność, skuteczność i efekty niepożądane terapii łączonych stosowanych w leczeniu AK?
5. Jakie szczególne względy należy wziąć pod uwagę podczas leczenia AK u pacjentów z zaburzeniami odporności?

Celem udzielenia odpowiedzi na pytania, grupa dokonała przeglądu systematycznego dostępnego piśmiennictwa anglojęzycznego wg algorytmu PICO z uwzględnieniem zasobów baz EMBASE, MEDLINE (PubMed), CENTRAL (OVID), opublikowanych przed 10.01.2019. Przegląd objął dostępne badania z randomizacją. Wykorzystując system klasyfikacji zaleceń GRADE, grupa sformułowała 18 zaleceń dotyczących postępowania u pacjentów z AK (tab. 1).

Tabela 1. Zalecenia Amerykańskiej Akademii Dermatologii dotyczące postępowania w AK
Przedmiot zalecenia Zalecenia Siła zalecenia Jakość danych naukowych (Good Practice Statement – GPS – uzgodniona opinia zespołu ekspertów, traktowana jako dowód wysokiej jakości, B – średnia, C – niska, D – bardzo niska
Ochrona przed promieniowaniem UV U pacjentów z AK należy zalecać stosowanie ochrony przed promieniowaniem UV. Uwagi: Ochrona może obejmować unikanie ekspozycji na promieniowanie słoneczne, stosowanie odzieży ochronnej, filtrów przeciwsłonecznych o szerokim zakresie ochrony przed promieniowaniem UV Silne zalecenie za stosowaniem interwencji GPS
Leki stosowane miejscowo w leczeniu AK U pacjentów z AK w obrębie obszaru zagrożenia nowotworowego powinno się stosować leczenie 5-fluorouracylem Silne zalecenie za stosowaniem interwencji B
Leki stosowane miejscowo w leczeniu AK U pacjentów z AK w obrębie obszaru zagrożenia nowotworowego powinno się stosować leczenie imikwimodem Silne zalecenie za stosowaniem interwencji B
Leki stosowane miejscowo w leczeniu AK U pacjentów z AK można zalecać miejscowe leczenie diklofenakiem. Uwagi: Podobnie jak inne stosowane miejscowo i ogólnie preparaty z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych, zamieszczono ostrzeżenie dotyczące działań niepożądanych na układ sercowo-naczyniowy i przewód pokarmowy Słabe zalecenie za stosowaniem interwencji C
Krioterapia U pacjentów z AK należy stosować krioterapię Silne zalecenie za stosowaniem interwencji GPS
Krioterapia U pacjentów z AK powinno się preferować krioterapię w porównaniu z laserem CO2 Silne zalecenie za stosowaniem interwencji B
Terapia fotodynamiczna U pacjentów z AK można stosować terapię fotodynamiczną przy użyciu kwasu 5-aminolewulinowego (ALA) i światła czerwonego Słabe zalecenie za stosowaniem interwencji C
Terapia fotodynamiczna U pacjentów z AK można stosować 1–4 godzinny czas inkubacji ALA celem zwiększenia całkowitej skuteczności terapii fotodynamicznej przy użyciu światła czerwonego Słabe zalecenie za stosowaniem interwencji C
Terapia fotodynamiczna U pacjentów z AK powinno się stosować terapię fotodynamiczną ALA z wykorzystaniem światła dziennego, jako mniej bolesną i równocześnie tak samo skuteczną jak z użyciem światła czerwonego Słabe zalecenie za stosowaniem interwencji B
Terapia fotodynamiczna U pacjentów z AK należy stosować terapię fotodynamiczną z użyciem ALA i światła czerwonego względem peelingu z użyciem kwasu trichlorooctowego Słabe zalecenie za stosowaniem interwencji B
Terapia fotodynamiczna U pacjentów z AK należy stosować terapię fotodynamiczną z użyciem ALA i światła niebieskiego Słabe zalecenie za stosowaniem interwencji B
Terapia fotodynamiczna U pacjentów z AK nie można rozważać terapii z użyciem roztworu alfa-hydroksykwasów jako wstępnego leczenia poprzedzającego terapię fotodynamiczną z użyciem ALA i światła niebieskiego. Słabe zalecenie przeciw stosowaniu interwencji D
Terapia fotodynamiczna U pacjentów z AK można zalecać rozważenie fototerapii z użyciem ALA i światła czerwonego, względem samej krioterapii Słabe zalecenie za stosowaniem interwencji C
Terapie łączone U pacjentów z AK powinno się preferować terapię łączoną: 5-fluorouracyl i krioterapię, względem samej krioterapii Słabe zalecenie za stosowaniem interwencji B
Terapie łączone U pacjentów z AK można preferować terapię łączoną: imikwimod i krioterapię, względem samej krioterapii. Słabe zalecenie za stosowaniem interwencji C
Terapie łączone U pacjentów z AK nie można zalecać stosowania terapii łączonej: diklofenaku i krioterapii jako alternatywy dla samej krioterapii Słabe zalecenie przeciw stosowaniu interwencji C
Terapie łączone U pacjentów z AK nie można zalecać stosowania terapii łączonej: miejscowo stosowanego adapalenu i krioterapii jako alternatywy dla samej krioterapii. Słabe zalecenie przeciw stosowaniu interwencji C
Terapie łączone U pacjentów z AK nie powinno się stosować leczenia imikwimodem po terapii fotodynamicznej z użyciem ALA i światła niebieskiego Słabe zalecenie przeciw stosowaniu interwencji B

strona 1 z 2
Zbiórka dla szpitali w Ukrainie!

Gdzie kierować

Przedstawiamy aktualny wykaz dermatologicznych oddziałów klinicznych posiadających umowę z NFZ oraz dane kontaktowe konsultantów (stan na 01.05.2022 r.).

Napisz do nas

Zadaj pytanie ekspertowi, przyślij ciekawy przypadek, zgłoś absurd, zaproponuj temat dziennikarzom.
Pomóż redagować portal.
Pomóż usprawnić system ochrony zdrowia.