×
COVID-19: wiarygodne źródło wiedzy

Jajko – cenne źródło składników odżywczych

dr n. med. Dominika Wnęk, dietetyk

Wiele osób zastanawia się, czy spożycie większej liczby jaj może być niebezpieczne dla zdrowia. Niepokój w tej kwestii obudziło opublikowane w 1972 roku stanowisko AHA (American Heart Association), w którym zalecono ograniczenie spożycia jaj do 3 sztuk tygodniowo, głównie z powodu zawartych w nich dużych ilości cholesterolu. Po latach, na podstawie uaktualnionej wiedzy, dokonano rewizji tych zaleceń. Obecnie w rekomendacjach AHA jaj nie wymienia się już wśród produktów, których spożycie należy ograniczać.


Fot. photopin.com

Z czego składa się jajko?

Jajko składa się z białka (58%), żółtka (30%), skorupy (11%) i błon podskorupkowych (1%).

Co znajduje się w białku jaja?

Znajdują się tam liczne składniki, które mają szczególne znaczenie dla antybakteryjnej funkcji białka jaj. Zalicza się do nich: lizozym, cystatynę, awidynę i owotransferynę. Wszystkie te składniki stanowią tzw. naturalną barierę ochronną treści jaj. Lizozym – odkryte przez Fleminga (odkrywcę penicyliny) białko o silnych właściwościach antybakteryjnych – chroni jajo przed szczepami bakterii Gram-dodatnich. Awidyna z kolei wykazuje niekorzystne działanie w stosunku do różnych niepożądanych owadów – m.in. muchy domowej.

Co znajduje się w żółtku jaj?

Do szczególnie wartościowych składników żółtka zalicza się: kwasy tłuszczowe, lecytynę, cholinę, ksantofile oraz wybrane witaminy.

Żółtko jaja jest doskonałym źródłem kwasu arachidonowego i dokozaheksaenowego (DHA). Kwas DHA jest niezbędny do prawidłowego wzrostu niemowląt i rozwoju ich ośrodkowego układu nerwowego.

Lecytyna odgrywa istotną rolę w tworzeniu ścian komórkowych oraz prawidłowym ich funkcjonowaniu, a dokładnie warunkuje właściwy transport określonych składników. Żółtko zawiera prawie 3-krotnie więcej lecytyny przyswajalnej łatwiej niż ta pochodząca z soi. Substancja ta chroni także organizm przed odkładaniem się cholesterolu.

Cholinę cechuje wpływ na rozwój mózgu i rdzenia kręgowego w okresie prenatalnym. Wykazano także, że pobieranie choliny wpływa na poprawę długotrwałej pamięci oraz funkcję zapamiętywania. Istnieją ponadto doniesienia, w świetle których u kobiet spożywających najwięcej choliny istnieje mniejsze o 24% ryzyka raka piersi niż u kobiet spożywających jej najmniej. Co ważne, jedno jajko zawiera około 280 mg choliny, głównie w postaci fosfatydylocholiny.

Ksantofile to biologicznie czynne substancje należące do karotenoidów, pełniących funkcje przeciwutleniaczy. Główne ksantofile jaj to luteina i zeaksantyna. Odgrywają one ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu narządu wzroku i obniżają ryzyko wystąpienia degeneracji plamki żółtej oka – głównego czynnika prowadzącego do utraty wzroku.

W jajku znajduje się szczególnie dużo witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, czyli witaminy A, D i E. Jajko jest także dobrym źródłem witamin z grupy B oraz zawiera liczne składniki mineralne, jak fosfor, żelazo, selen i cynk.

Skorupka jajka

To szczególnie dobre źródło wapnia, które po odpowiednim przygotowaniu jest wykorzystywane w niektórych preparatach farmaceutycznych stosowanych w leczeniu osteoporozy.

Co jeszcze warto wiedzieć o jajku?

1. FAO/WHO uznaje białko jaja za międzynarodowy wzorzec żywieniowej wartości białka. Decyduje o tym skład i proporcje zawartych w nim aminokwasów.
2. Spożycie jednego jaja w 15% zaspokaja zapotrzebowanie dorosłej osoby na pełnowartościowe białko.
3. Białko jaja jest łatwostrawne i może być spożywane zarówno przez dzieci, jak i osoby w starszym wieku.
4. Spożycie całego jajka zapewnia długotrwałe uczucie sytości.

Piśmiennictwo:

1. Kijowski J., Leśnierowski G., Cegielska-Radziejewska R.: Jaja cennym źródłem składników bioaktywnych. Żywność. Nauka. Technologia. Jakość, 2013; 5 (90): 29–41
2. Gołąb K., Warwas M.: Białka jaja kurzego – właściwości biochemiczne i zastosowanie. Adv. Clin. Exp. Med., 2005; 14 (5) 1001–1010.
01.04.2021

Zachorowania w Polsce - aktualne dane

Doradca Medyczny
  • Czy mój problem wymaga pilnej interwencji lekarskiej?
  • Czy i kiedy powinienem zgłosić się do lekarza?
  • Dokąd mam się udać?

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Poradnik świadomego pacjenta

  • Wyjątkowe sytuacje. Towarzyszenie osobie chorej na COVID-19
    Czy szpital może odmówić zgody na towarzyszenie hospitalizowanemu dziecku? Jak uzyskać zgodę na towarzyszenie osobie, która umiera w szpitalu z powodu COVID-19?
    Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.
  • Wyjątkowe sytuacje. Kiedy chorujesz na COVID-19
    Czy chory na COVID-19 może wyjść ze szpitala na własne żądanie? Jak zapewnić sobie prawo do niezastosowania intubacji. Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.