×
COVID-19: wiarygodne źródło wiedzy

Imbir – właściwości lecznicze, zdrowotne działanie imbiru

dr n. med. Dominika Wnęk

Imbir jest wykorzystywany głównie jako przyprawa. Jak wskazują badania, wykazuje on pewne właściwości lecznicze. Wśród najlepiej przebadanych wymienia się jego stosowanie jako środka zapobiegającego nudnościom i wymiotom u kobiet w ciąży. Popularna jest także herbata z imbirem popijana w trakcie przeziębienia.


Fot. pixabay.com

Imbir – roślina uprawiana w ciepłym i wilgotnym klimacie – pierwotnie występowała w południowo-wschodniej Azji. Należy do rodziny imbirowatych – Zingiberaceae. Nazwa ta prawdopodobnie pochodzi od greckiego słowa zingiberis, które oznacza „w kształcie poroża jelenia”. Obecnie imbir uprawiany jest w wielu miejscach na świecie – m.in. w Indonezji, Nepalu, Tajlandii i Stanach Zjednoczonych. Najwięksi eksporterzy imbiru to Chiny i Indie. Szczególnie ceniony jest w kuchni indyjskiej i tajskiej oraz jako dodatek do sushi.

W handlu jest dostępny imbir surowy oraz suszony (mielony). Dużą popularnością cieszy się także imbir marynowany, używany głównie jako przyprawa do sushi.

Właściwości lecznicze imbiru

Kłącze imbiru zawiera szereg substancji o właściwościach przeciwutleniających, do których zalicza się olejki eteryczne oraz oleożywice. Główny nośnik zapachu stanowi zingiberol. Za charakterystyczny ostry smak imbiru odpowiada natomiast gingerol – ostra substancja nielotna.

Powyższe substancje biologicznie czynne sprawiają, że imbirowi często przypisuje się liczne korzystne działania. Niestety większość z nich wymaga odpowiednio zaplanowanych badań klinicznych, które pozwalałyby na ich potwierdzenie.

Wśród właściwości zdrowotnych, które znajdują potwierdzenie w badaniach klinicznych, wymienia się zapobieganie nudnościom i wymiotom oraz działanie przeciwbólowe.

W piśmiennictwie wśród korzystnych działań imbiru można znaleźć także informacje o jego przeciwzapalnych, przeciwbakteryjnych, przeciwwirusowych oraz przeciwutleniających właściwościach. Zwraca się także uwagę, że roślina ta może odgrywać także ważna rolę w leczeniu zaburzeń gospodarki węglowodanowej i lipidowej, choć kwestia ta wymaga jeszcze dalszych badań.

Imbir stosowany w ciąży

Imbir uznaje się za środek zapobiegający nudnościom i wymiotom u kobiet w ciąży.

W przypadku łagodnych lub umiarkowanych nudności i wymiotów kobiety w ciąży, które chciałyby uniknąć przyjmowania leków przeciwwymiotnych, mogą rozważyć stosowanie imbiru. W przeprowadzonych analizach bazy Cochrane, w których uwzględniono badania z randomizacją, odnotowano większą w porównaniu z placebo skuteczność podawania 1 g imbiru dziennie. W większości badań sugerowano przyjmowanie imbiru w czterech dawkach, co zapewniało dobry efekt, nie zwiększając ryzyka wystąpienia skutków ubocznych, takich jak podrażnienie błon śluzowych jamy ustnej czy zgaga.

W badaniach nie zaobserwowano zwiększonego ryzyka poważnych wad wrodzonych oraz poronień, aczkolwiek w jednym badaniu po spożyciu imbiru stwierdzono działanie antykoagulacyjne, podrażnienie żołądka oraz interakcje z pochodnymi benzodiazepiny i β-blokerami.

Imbir w leczeniu przeziębienia

Obecnie nie dysponujemy badaniami klinicznymi oceniającym skuteczność i bezpieczeństwo imbiru w zapobieganiu, czy też łagodzeniu przebiegu infekcji wirusowych (potocznie zwanych przeziębieniem).

Rzeczywiście imbir w swoim składzie zawiera olejki eteryczne, które potencjalnie mogą wykazywać działanie przeciwwirusowe i co teoretycznie można wykorzystać pomocniczo w leczeniu przeziębienia.

Z kolei informacje dostępne w internecie, a wskazujące na korzystną rolę imbiru stosowanego w przeziębieniach wynikają głownie z długiej praktyki jego stosowania, a nie z dobrze zaplanowanych badań klinicznych.

Natomiast z całą pewnością można wspomóc leczenie przeziębienia poprzez popijanie w tym czasie herbaty z imbirem.

Działanie przeciwbólowe imbiru

Jak już wspomniano, kłącze imbiru zawiera gingerol. Substancja ta nie tylko odpowiada za ostry smak, a także wykazuje działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne.

Te właściwości imbiru oceniono w kilku badaniach. Wyniki przeglądów systematycznych opublikowanych w 2015 i 2017 roku wskazują, że u osób z chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego lub stawu biodrowego podanie 500–1000 mg imbiru dziennie (w zależności od badania) znamiennie zmniejsza, w porównaniu z placebo, natężenie bólu oraz zgłaszane przez chorych ograniczenie sprawności ruchowej.

Uważa się, że imbir może wykazywać działanie wspomagające w łagodzeniu bólu w chorobach reumatycznych. Zaleca się przyjmowanie ≥250 mg sproszkowanego kłącza imbiru 3 razy dziennie. Za bezpieczną dawkę dobową uznaje się 4 g sproszkowanego imbiru.

Badano również – choć w tym przypadku dysponujemy mniejszą liczbą badań – skuteczność imbiru w łagodzeniu bólu menstruacyjnego (u kobiet z zespołem bolesnego miesiączkowania) oraz migrenowego bólu głowy.

W metaanalizie z 2016 roku zaobserwowano, że u kobiet z zespołem bolesnego miesiączkowania imbir (150–2000 mg/d przez 3–4 dni) równie skutecznie łagodzi bóle menstruacyjne jak kwas mefenamowy (750–1000 mg/dzień) lub ibuprofen (1600 mg/dzień).

W badaniu klinicznym z randomizacją (2018 r.) wykazano z kolei zmniejszenie natężenia migrenowego bólu głowy u chorych przyjmujących imbir w połączeniu z ketoprofenem (400 mg imbiru + 100 mg ketoprofenu), w porównaniu ze stosowaniem placebo łącznie z ketoprofenem (100 mg).

Podsumowując, przeciwbólowe działanie imbiru jest warte rozważenia, aczkolwiek należy przeprowadzić odpowiednio zaprojektowane badania, ponieważ ogólna jakość dostępnych badań nie jest wysoka.

Imbir a zaburzenia gospodarki węglowodanowej i lipidowej

W badaniach wykazano także, że imbir może być korzystny w zaburzeniach gospodarki węglowodanowej i lipidowej. W kilku badaniach zaobserwowano, że przyjmowanie imbiru obniża stężenie glukozy na czczo, hemoglobiny glikowanej oraz zmniejsza insulinooporność u pacjentów z cukrzycą typu 2. Niestety dużym ograniczeniem wspomnianych badań jest fakt, że przeprowadzono je na małych grupach, stąd w celu wyciągnięcia ostatecznych wniosków należy przeprowadzić dalsze badania.

Przeciwwskazania do przyjmowania imbiru. Czy imbir może zaszkodzić?

Według Amerykańskiej Agencji d.s. Żywności i Leków (US Food and Drug Administration – FDA), imbir sklasyfikowano jako „powszechnie uznany za bezpieczny” (generally recognized as safe – GRAS).

Natomiast z ostrożnością powinny go przyjmować:

  • osoby chorujące na cukrzycę i przyjmujące leki obniżające stężenie glukozy we krwi (niektóre składniki imbiru mogą nasilać ich hipoglikemizujące działanie)
  • osoby stosujące leki przeciwkrzepliwe (w badaniach in vitro wykazano, że imbir ma właściwości antyagregacyjne)
  • osoby z chorobami układu pokarmowego, takimi jak wrzody żołądka lub dwunastnicy
  • osoby z kamicą żółciową (z uwagi na działanie żółciopędne imbiru).

Działania niepożądane imbiru

Wśród działań niepożądanych imbiru wymienia się:

Piśmiennictwo

  1. Anh N.H., Kim S.J., Long N.P. i wsp.: Ginger on Human Health: A Comprehensive Systematic Review of 109 Randomized Controlled Trials. Nutrients. 2020; 12(1): 157. doi: 10.3390/nu12010157. PMID: 31935866; PMCID: PMC7019938.
  2. Shidfar F., Rajab A., Rahideh T. i wsp.: The effect of ginger (Zingiber officinale) on glycemic markers in patients with type 2 diabetes. J. Complement. Integr. Med. 2015; 12: 165–170. doi: 10.1515/jcim-2014-0021.
  3. Arablou T., Aryaeian N., Valizadeh M. i wsp.: The effect of ginger consumption on glycemic status, lipid profile and some inflammatory markers in patients with type 2 diabetes mellitus. Int. J. Food Sci. Nutr. 2014; 65: 515–520. doi: 10.3109/09637486.2014.880671.
  4. Mozaffari-Khosravi H., Talaei B., Jalali B.-A., Najarzadeh A., Mozayan M.R.: The effect of ginger powder supplementation on insulin resistance and glycemic indices in patients with type 2 diabetes: A randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Complement. Ther. Med. 2014; 22: 9–16. doi: 10.1016/j.ctim.2013.12.017.
  5. The management of nausea and vomiting of pregnancy and hyperemesis gravidarum. Royal College of Obstetricians and Gynaecologists Green-top Guideline No. 69, 2016.
  6. Ding M., Leach M., Bradley H.: The effectiveness and safety of ginger for pregnancy-induced nausea and vomiting: a systematic review. Women and Birth 2013; 26 (1): e26–e30.
  7. Heitmann K., Nordeng H., Holst L.: Safety of ginger use in pregnancy: results from a large population-based cohort study. European Journal of Clinical Pharmacology 2013; 69 (2): 269–277.
  8. Matthews A., Downswell T., Haas D.M. i wsp.: Intervention for nausea and vomiting in early pregnancy. Cochrane Database System Rev. 2010: 1.
  9. Dante G., Pedrielli G., Annessi E. i wsp.: Herb remedies during pregnancy: a systematic review of controlled clinical trials. J. Matern. Fetal. Neonatal. Med. 2013; 26: 306–312.
  10. Ensiyeh J., Sakineh M.A.: Comparing ginger and vitamin B6 for the treament of nausea and vomiting in pregnancy: a randomised controlled trial. Midwifery 2009; 25: 649–653.
  11. Tiran D.: Ginger to reduce nausea and vomiting during pregnancy: evidence of effectiveness is not the same as proof of safety. Complement. Ther. Clin. Pract. 2012; 18: 22–25.
  12. Goncerz G., Moćko K., Bagińska A., Studzińska-Sroka E.: Praktyka kliniczna – przewodnik leczenia bólu: Leki pochodzenia roślinnego w leczeniu bólu w świetle danych naukowych. Med. Prakt. 2018; 9: 94–107.
  13. Bartels E.M., Folmer V.N., Bliddal H i wsp.: Efficacy and safety of ginger in osteoarthritis patients: a meta analysis of randomized placebo controlled trials. Osteoarthr. Cartil. 2015; 23: 13–21.
  14. Del Grossi Moura M., Lopes L.C., Biavatti M.W. i wsp.: Oral herbal medicines marketed in Brazil for the treatment of osteoarthritis: A systematic review and meta analysis. Phytother. Res. 2017; 31: 1676–1685.
  15. Chen C.X., Barrett B., Kwekkeboom K.L.: Efficacy of oral ginger (Zingiber officinale) for dysmenorrhea: a systematic review and meta analysis. Evid. Based Complement. Alternat. Med. 2016; 2016; doi: 10.1155/2016/6295737
  16. Martins L.B., Rodrigues A.M.D., Rodrigues D.F. i wsp.: Double blind placebo controlled randomized clinical trial of ginger (Zingiber officinale Rosc.) addition in migraine acute treatment. Cephalalgia 2018; doi: 10.1177/0333102418776016

dr n. med. Dominika Wnęk
Dietetyk, wieloletni pracownik Zakładu Biochemii Klinicznej UJ CM oraz aktywny uczestnik trzech ramowych programów Unii Europejskiej: Lipgene, NuGO oraz Bioclaims. Wielokrotny wykładowca w ramach kursów doskonalących dla dietetyków realizowanych przez Polskie Towarzystwo Dietetyki.
Zainteresowania badawcze skupiają się głównie na zagadnieniach dotyczących otyłości i wpływu składników diety na ekspresję genów i procesy komórkowe (nutrigenomika). Swoje doświadczenie w leczeniu otyłości zdobywała, pracując w Poradni Leczenia Zaburzeń Lipidowych i Otyłości, działającej przy Zakładzie Biochemii Klinicznej UJ CM oraz jako uczestniczka licznych kursów i konferencji organizowanych w kraju i za granicą.
Obecnie związana jest z wydawnictwem Medycyna Praktyczna, gdzie pełni funkcję redaktora w serwisie „Dieta i ruch”.

28.11.2022
Zobacz także
  • 7 produktów żywnościowych wspomagających odporność
  • Sposoby na jesienne chłody – cynamon, imbir i kardamon
  • Kurkumina i jej prozdrowotne działanie
Wybrane treści dla Ciebie
  • Ból gardła
  • Przeziębienie, grypa czy COVID-19?
  • Zdrowo się odżywiam i uprawiam sport a mój cholesterol rośnie - dlaczego?
  • Cholesterol - funkcje, źródła, frakcje, stężenie
  • Przeziębienie
  • Grypa i przeziębienie
  • Zapalenie mięśnia sercowego
  • Kardamon – właściwości zdrowotne i przeciwwskazania
  • Cynamon – właściwości zdrowotne i przeciwwskazania
Doradca Medyczny
  • Czy mój problem wymaga pilnej interwencji lekarskiej?
  • Czy i kiedy powinienem zgłosić się do lekarza?
  • Dokąd mam się udać?
+48

w dni powszednie od 8.00 do 18.00
Cena konsultacji 29 zł

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.
Poradnik świadomego pacjenta