Por to warzywo często wykorzystywane w kuchni polskiej. Obok czosnku i cebuli zalicza się go do warzyw cebulowych. Ich charakterystyczną cechą jest zawartość organicznych związków siarki
Fot. Andrew Gaertner/ pexels.com
Por (Allium ampeloprasum L.) to warzywo często uprawiane w przydomowych ogródkach. Jest to gatunek rośliny dwuletniej, z rodziny amarylkowatych. Podobnie jak cebulę i czosnek zalicza się go do warzyw cebulowych.
Por - odmiany
Wśród odmian pora wyróżniamy dwie grupy: letnie i zimowe. Odmiany letnie zbierane są późnym latem lub jesienią. Charakteryzują się delikatniejszym i mniej ostrym smakiem niż odmiany zimowe. Z kolei odmiany zimowe zbiera się zwykle zimą lub, z uwagi na to, że są one przystosowane do zimowania w gruncie, także wiosną następnego roku.
Por – wartość odżywcza
Por to warzywo charakteryzujące się małą wartością energetyczną [kcal], zbliżoną do cebuli. Podobnie jak większość warzyw ma niski indeks glikemiczny. Należy podkreślić, że wśród składników mineralnych por zawiera duże ilości potasu. W porze znajdują się także związki o właściwościach przeciwutleniających i są to: β-karoten, luteina i witamina C.
Polecamy: Właściwości przeciwutleniające warzyw
| Tabela. Wartość odżywcza 100 g pora | |
|---|---|
| wartość energetyczna [kcal] | 24 |
| białko [g] | 2,2 |
| tłuszcz ogółem[g] | 0,3 |
| węglowodany ogółem [g] | 5,7 |
| błonnik pokarmowy [g] | 2,7 |
| sód [mg] | 6 |
| potas [mg] | 248 |
| wapń [mg] | 48 |
| fosfor [mg] | 52 |
| żelazo [mg] | 1,1 |
| magnez [mg] | 11 |
| β-karoten [µg] | 885 |
| witamina D [µg] | 0 |
| witamina E [mg] | 0,52 |
| Witamina K [µg] | 47 |
| witamina B1 [mg] | 0,112 |
| witamina B2 [mg] | 0,067 |
| witamina B3 [mg] | 0,59 |
| witamina C [mg] | 20,2 |
| Źródło: Kunachowicz H., Nadolna I., Iwanow K. i wsp.: Wartość odżywcza wybranych produktów spożywczych i typowych potraw. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa, 2003 https://fdc.nal.usda.gov/fdc-app.html#/food-details/169246/nutrients | |
Por - właściwości bakteriobójcze i wirusobójcze
Jedną z substancji, która charakterystyczna jest dla warzyw cebulowych jest allicyna. Związek ten odpowiada za charakterystyczny zapach cebuli, czosnku oraz pora i powstaje w wyniku uszkodzenia tkanek tych roślin (np. poprzez krojenie lub miażdżenie). Podczas tego procesu allina zostaje przekształcona w allicynę, na skutek działania enzymu allinazy.
Allicyna wykazuje właściwości bakteriobójcze i wirusobójcze, dzięki czemu warzywa cebulowe, a w szczególności czosnek, mogą wspomagać leczenie infekcji górnych dróg oddechowych.
Por – wykorzystanie w kuchni
Biała część pora ma zwykle łagodniejszy smak, z kolei zielone części charakteryzują się ostrzejszym smakiem (bardziej przypominają cebulę lub czosnek). Natomiast ostrość tą można łatwo zniwelować, poddając zieloną część pora obróbce kulinarnej (gotowanie, duszenie lub smażenie).
Por doskonale nadaje się jako dodatek do sałatek. W prosty sposób można przygotować surówkę z pora i jabłka z dodatkiem śmietany bądź jogurtu naturalnego. Z warzywa tego można także przygotować zupę krem, wystarczy do pora dodać ziemniaki, seler i pietruszkę.
Niektóre blogi kulinarne proponują także bardziej wyszukane przepisy z porem i są to np. pory zapiekane w piekarniku z serem pleśniowym lub tarta z porem i cukinią.
Por – przeciwwskazania
Por to warzywo, które może być bezpiecznie spożywane przez większość osób. Natomiast osoby z chorobą refluksową przełyku powinny zwrócić uwagę, czy jego spożycie nie nasila dolegliwości gastrycznych. W takim przypadku może się okazać, że poddanie pora obróbce kulinarnej (np. gotowanie) lub zjedzenie go w odpowiednio małej ilości nie będzie powodowało nasilenia dolegliwości. W niektórych przypadkach konieczne może być wykluczenie całkowicie pora z diety.
Por nie jest także zalecany u osób, które realizują dietę z niską zawartością FODMAP (np. pacjenci z zespołem jelita drażliwego), gdyż zawiera on fruktany mogące nasilać dolegliwości jelitowe. Zaleca się wówczas czasowe odstawienie tego warzywa.
