Patison to odmiana dyni zwyczajnej o charakterystycznym spłaszczonym kształcie. Warzywo to charakteryzuje się małą wartością kaloryczną i niskim indeksem glikemicznym. Patison nadaje się do duszenia, faszerowania, a młode warzywa można jeść na surowo.
Patison. Fot. Phoenix Do/ pexels.com
Patison – co to za warzywo i skąd pochodzi?
Patison zaliczany jest do warzyw dyniowatych. Jego inna nazwa, dynia talerzowa lub dynia dyskokształtna, wskazuje na charakterystyczny kształt tego warzywa. Częścią jadalną patisonów jest lekko okrągły, spłaszczony owoc, który dodatkowo ma lekko pofalowane brzegi. Patison, w zależności od odmiany, może mieć kolor biały, żółty (wpadający w pomarańcz) lub zielony.
Uważa się, że patisony pochodzą z Ameryki Środkowej i Południowej. Z kolei do Europy zostały sprowadzone za sprawą Krzysztofa Kolumba. Początkowo traktowano je jako roślinę ozdobną, a nie jadalną.
Choć w kuchni polskiej nie jest to bardzo rozpowszechnione warzywo, to kuchnia śródziemnomorska może się pochwalić wieloma daniami na bazie patisonów.
Patison - wartość odżywcza
Patisony, jak większość warzyw, zalicza się do produktów niskokalorycznych. 100 g tego warzywa dostarcza jedynie 18 kcal. Patisony charakteryzują się także dużą zawartością potasu oraz, jak na warzywo, wapnia i magnezu. Warzywo to zawiera także pewną ilość witaminy C (witaminy o właściwościach antyoksydacyjnych) oraz witamin z grupy B.
Wśród substancji biologicznie czynnych, patison zawiera luteinę i zeaksantynę. Są to naturalne barwniki roślinne zaliczane do karotenoidów, które odgrywają ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu narządu wzroku.
| Tabela. Wartość odżywcza 100 g patisona | |
|---|---|
| wartość energetyczna [kcal] | 18 |
| białko [g] | 1,2 |
| tłuszcz [g] | 0,2 |
| węglowodany ogółem [g] | 3,8 |
| błonnik pokarmowy [g] | 1,2 |
| sód [mg] | 1 |
| potas [mg] | 182 |
| wapń [mg] | 19 |
| fosfor [mg] | 36 |
| żelazo [mg] | 0,4 |
| magnez [mg] | 23 |
| cynk [mg] | 0,29 |
| witamina A [µg] | 11 |
| β-karoten [µg] | 130 |
| witamina K [µg] | 3,3 |
| witamina E [mg] | 0,13 |
| witamina B1 [mg] | 0,07 |
| witamina B2 [mg] | 0,03 |
| witamina B3 [mg] | 0,6 |
| witamina B6 [mg] | 0,11 |
| foliany [µg] | 30 |
| witamina C [mg] | 18 |
| luteina i zeaksantyna [µg] | 2310 |
| Źródło: https://www.prospre.io/ingredients/pattypan-squash-2793 | |
Patison wykorzystanie kulinarne
Najczęściej patisony wykorzystywane są do przygotowywania przetworów, najczęściej w zalewie octowej. Najsmaczniejsze są patisony młode, które ponadto nie wymagają obierania ze skórki. W przypadku starszych (większych) patisonów skórka staje się gruba i twarda, dlatego przed spożyciem zaleca się ich obieranie.
Należy pamiętać, że smak patisona jest zbliżony do smaku cukinii, dlatego w kuchni można go wykorzystywać w analogiczny sposób. W związku z tym patisony można smażyć i dusić. Z powodzeniem można z nich przygotować także dania jednogarnkowe z dodatkiem warzyw i/lub mięsa.
Patisony, podobnie jak cukinię czy paprykę, można faszerować. Po wydrążeniu gniazd nasiennych można je wypełniać farszem z kaszy lub ryżu z dodatkiem mięsa mielonego, drobno pokrojonych grzybów lub warzyw.
Czy można jeść surowe patisony?
Tak, młode patisony nadają się do jedzenia na surowo. Są one delikatne w smaku, mają chrupiącą konsystencję i cienką skórkę która nie wymaga obierania. Patisony można dodać więc do różnego rodzaju sałatek i surówek.
Młodego patisona można pokroić także w słupki, przygotowując z niego przekąskę z różnego rodzaju dipami (można przygotować sos na bazie jogurtu naturalnego, czosnku i aromatycznych przypraw). Patisona z powodzeniem można pokroić także w plasterki i zjeść na kanapce, tak jak z innymi warzywami (np. pomidorem czy ogórkiem).
Patison – najważniejsze informacje w skrócie
- Niskokaloryczne warzywo – ok. 18 kcal w 100 g
- Niski indeks glikemiczny – odpowiedni dla osób z cukrzycą i insulinoopornością
- Łagodny smak – przypomina cukinię, dzięki czemu pasuje do wielu dań
- Młode patisony można jeść na surowo – są chrupiące i mają delikatną skórkę
- Nie zawsze wymagają obierania – młode nie, starsze (większe) warto obrać
- Bogate w potas oraz zawierają magnez, wapń i witaminę C
- Źródło luteiny i zeaksantyny – składników ważnych dla zdrowia oczu
- Uniwersalne w kuchni – nadają się do smażenia, duszenia, faszerowania i przetworów
