Rabarbar - właściwości, zastosowanie, przeciwwskazania

Rabarbar to warzywo zaliczane do rodziny rdestowatych. Kojarzone zwykle z wiosną, kiedy to zaczynają się jego zbiory i możliwe jest przygotowanie ciasta z jego dodatkiem. Rabarbar nadaje się także do przygotowania dżemu. Dobrze sprawdza się połączenie rabarbaru z owocami jagodowymi, czyli m.in. maliną i truskawką.

Rabarbar – pochodzenie i najpopularniejsze odmiany

Rabarbar, inaczej zwany rzewieniem to warzywo, które należy do rodziny rdestowatych. Rośnie dziko w górach południowo-wschodniej Azji, w Chinach i we wschodniej części Tybetu. Pod koniec XVI wieku sprowadzono go na Wyspy Brytyjskie, a w XIX wieku dotarł do Polski. Do częściej uprawianych odmian należą: rabarbar dłoniasty, rabarbar kędzierzawy, rabarbar lekarski i rabarbar ogrodowy oraz gatunki mieszane.

Wartości odżywcze rabarbaru

Rabarbar jest dobrym źródłem błonnika pokarmowego i zawiera go 3,2 g w 100g części jadalnych. Ponadto charakteryzuje się bardzo niewielką kalorycznością - 9 kcal w 100 g produktu. Rabarbar dostarcza także potasu, magnezu, żelaza, fosforu, witaminy C oraz kwasu foliowego.

Lecznicze właściwości rabarbaru

Nie należy zapominać także o leczniczych właściwościach rabarbaru. Zaleca się go kobietom w okresie przekwitania oraz kobietom z niedoborem estrogenów, gdyż roślina ta wykazuje właściwości estrogenowe. Za tę właściwość odpowiada pochodna stilbenu (rapontycyna), stymulująca reakcje podobne do tych, które powstają w organizmie na skutek działania żeńskich hormonów płciowych - estrogenów.

Rabarbar, przyjmowany w małych ilościach, ma działanie zapierające, leczące nieżyt przewodu pokarmowego oraz poprawiające trawienie, pobudzające apetyt i działają żółciopędnie. Z kolei jego duże ilości działają przeczyszczająco. Za tę pierwszą właściwość odpowiadają garbniki a za drugą antrachinony.

Rabarbar - działanie przeciwnowotworowe

Rabarbar ma również działanie przeciwnowotworowe. Zawiera bowiem jeden z polifenoli − rapontygeninę. Badania wskazują, że rapontygenina hamuje namnażanie się komórek nowotworowych, obserwowane głównie w przypadku raka piersi oraz prostaty. Obecnie badania przeprowadzono na liniach komórkowych i modelu zwierzęcym, w związku z tym nie ma pewności, czy podobne działanie byłoby widoczne u ludzi. Rapontygenina wykazuje również działanie antyalergiczne, antyoksydacyjne oraz wspomaga prawidłowe funkcjonowanie układu sercowo-naczyniowego.

Rabarbar - przeciwwskazania

Należy jednak pamiętać, że rabarbar zawiera dużo kwasu szczawiowego, co może skutkować wytworzeniem kryształów szczawianów w nerkach. W związku z tym umiar w jego spożywaniu powinny zachować osoby z chorobami nerek. W kwas szczawiowy obfitują przede wszystkim blaszki liściowe (inaczej liście), dlatego nie są one wykorzystywane kulinarnie. Kwas szczawiowy zaliczany jest do substancji antyodżywczych, a przy dużym jego spożyciu w organizmie może dojść do niedoborów wapnia, żelaza i magnezu. Podkreśla się jednak, że zdroworozsądkowe spożycie łodyg rabarbaru nie wykazuje niekorzystnego wpływu na zdrowie.

Może Cię zainteresować:

• Kamica nerkowa - przyczyny, objawy, leczenie i zapobieganie
• Dieta w kamicy nerkowej
• Szczaw - czy jest zdrowy i bezpieczny? Właściwości, wartości odżywcze i zastosowanie

Rabarbar a ciąża

Podczas stosowania leczniczych preparatów z rabarbaru (uzyskiwanych z korzenia rabarbaru) należy przestrzegać zalecanych dawek. Przedawkowanie może powodować nadmierne przekrwienie narządów miednicy, które może być niebezpieczne dla kobiet w ciąży oraz dla osób cierpiących na hemoroidy. Natomiast spożywanie potraw z rabarbaru, nie stanowi zagrożenia dla zdrowia matki ani dziecka.

Rabarbar - wykorzystanie w kuchni

Rabarbar wykorzystywany jest w kuchni z uwagi na swoje walory smakowe. Ogonki liściowe mają cierpki, kwaskowaty, smak a ich barwa może być zielona, różowa lub czerwona. To właśnie rabarbar o czerwonym kolorze jest najbardziej słodki.

Co można przygotować z rabarbaru?

Rabarbar najczęściej wykorzystuje się do przygotowania różnego rodzaju przetworów owocowych. Doskonale komponuje się z owocami, takimi jak truskawki czy maliny, np. w konfiturach. Do przygotowania powyższych przetworów owocowych wykorzystuje się wyłącznie ogonki liściowe (czyli łodygi), które należy uprzednio obrać. Natomiast liście nie są zdatne do jedzenie z uwagi na dużą ilość kwasu szczawiowego

Proste ciasto z rabarbarem - przepis

Składniki (na blaszkę 24 cm x 24 cm):

• 0,5 kg rabarbaru + 2 łyżki cukru
• 2 jajka
• 100 g cukru (około pół szklanki)
• 1 łyżeczka cukru waniliowego
• szczypta soli
• 200 g kwaśnej śmietany
• 150 ml oleju roślinnego
• 300 g mąki
• 2 łyżeczki proszku do pieczenia

Sposób przygotowania:

• Rabarbar należy pokroić na kawałki o grubości około centymetra i zasypać go 2 łyżkami cukru. Po wymieszaniu, odstawiamy na później.
• Jajka należy wymieszać trzepaczką wraz z cukrem, cukrem waniliowym i szczyptą soli. Następnie dodajemy śmietanę i olej i wszystko dokładnie mieszamy.
• Do uzyskanej masy dodajemy mąkę oraz proszek do pieczenia i wszystko ponownie mieszamy.
• Gotową masę należy wylać na blaszkę, wyrównać, a u góry równomiernie rozłożyć rabarbar.
• Ciasto należy piec w temp. 180°C (do suchego patyczka, grzałka góra-dół) przez około 45 minut.
• Po upieczeniu wystudzone ciasto można posypać po wierzchu cukrem pudrem.

Jak przygotować kompot z rabarbaru?

Składniki na około 2 litrów kompotu:

• 1 kg łodyg rabarbaru
• około 5 łyżek cukru (lub według uznania, im mniej cukru będzie zawierał kompot, tym będzie miał niższą kaloryczność)
• Około 2 litrów wody

Sposób przygotowania:

• Rabarbar należy pokroić na kawałki o długości około 2 cm, nie należy obierać go ze skórki, ponieważ dzięki niej kompot nabierze lekko czerwonej barwy.
• Do dużego garnka (o pojemności około 4 litrów) wlewamy 2 litry wody i wsypujemy rabarbar.
• Następnie wszystko gotujemy około 30 minut. Po około 15 minutach należy dodać cukier.
• Ugotowany kompot należy przecedzić przez gęste sito, dzięki czemu będzie on bardziej klarowny.

Orientalny chutney z rabarbaru

Składniki:

• 1 kg łodyg rabarbaru
• 50 g świeżego imbiru
• 200 ml czerwonego octu winnego
• 300 g słodkich jabłek
• 1 łyżeczki goździków
• 2-3 łyżeczki cynamonu w proszku
• 1 łyżeczki chili w proszku
• 200 g cukru brązowego
• 4 czerwone cebule
• 1 łyżeczki soli

Sposób przygotowania:

• Cebule posiekać w drobną kostkę i podsmażyć na oliwie w rondlu z grubym dnem. Dodać starty imbir, ocet winny, pokrojone jabłka bez skóry, goździki i pozostałe przyprawy.
• Dusić pod przykryciem przez 15 minut.
• Następnie dodać pokrojony w kostkę rabarbar i gotować bez przykrycia do uzyskania pożądanej konsystencji - 10-20 minut.
• Przenieść chutney do słoików i zawekować.

Rabarbar – uprawa i zbiory

Rabarbar zalicza się do roślin o małych wymaganiach termicznych i jest bardzo odporny na niskie temperatury. Dobrze znosi także ostre, bezśnieżne zimy. Wczesną wiosną, po stopieniu śniegu i rozmarznięciu gleby rabarbar wypuszcza pierwsze pąki liściowe.

Z kolei wysokie temperatury (powyżej 25°C) mogą wpływać niekorzystnie na wzrost rośliny i jakość plonu. Temperatura decyduje także o barwie ogonków liściowych. W niskich temperaturach jest ona ciemnoczerwona. Wraz ze wzrostem temperatury, zabarwienie zanika lub pozostaje tylko u nasady ogonków. Rabarbar ma duże wymagania wodne, a największe zapotrzebowanie pojawia się w maju w okresie wzrastania łodyg. Przy niedoborze wody ogonki liściowe staja się mniej soczyste, mają mniej intensywną barwę, stają się włókniste i twarde.

Rabarbar najlepiej zbierać wiosną, do połowy czerwca. W tym czasie łodygi charakteryzują się najlepszym smakiem i są najmniej kwaśne. Umowną granicą, kiedy należy ograniczyć zbiory rabarbaru jest połowa czerwca, z uwagi na wzrastającą zawartość kwasu szczawiowego. Wydaje się jednak, że spożywanie rozsądnych ilości tej rośliny, po tym okresie (np. w formie ciasta) nie jest niekorzystne dla zdrowia.