Stłuszczenie wątroby to stan, w którym w komórkach wątroby gromadzą się krople tłuszczu. Stłuszczenie wątroby może być spowodowane działaniem toksycznej substancji – często alkoholu (jest to wówczas alkoholowe stłuszczenie wątroby) lub nie ma jednej konkretnej przyczyny – mówimy wtedy o niealkoholowej stłuszczeniowej chorobie wątroby.
Co to jest stłuszczenie wątroby?
Stłuszczenie wątroby to stan, w którym w komórkach wątroby, czyli hepatocytach, gromadzą się krople tłuszczu. Stłuszczenie jest stanem nieprawidłowym, który może prowadzić do uszkodzenia wątroby – zwłóknienia, a następnie marskości wątroby. Należy pamiętać, że wątroba odpowiada za wiele procesów w organizmie i jej funkcjonowanie jest niezbędne dla przeżycia. O budowie i funkcji wątroby przeczytasz więcej tutaj: Wątroba – gdzie się znajduje, budowa, funkcje
Stłuszczenie wątroby – przyczyny
Do stłuszczenia wątroby może dojść w wyniku toksycznego działania na wątrobę różnych czynników, takich jak:
- alkohol – mówimy wtedy o alkoholowym stłuszczeniu wątroby
- leki: antybiotyki (tetracyklina, bleomycyna, puromycyna), cytostatyki (metotreksat, L-asparaginaza), witaminy (witamina A w dużej dawce), inne (amiodaron, estrogeny, glikokortykosteroidy, salicylany, walproinian sodu, warfaryna)
- substancje chemiczne: chlorowane węglowodory, czterochlorek węgla, dwusiarczek węgla, fosfor, sole baru, hydrazyna
- toksyny zawarte w grzybach (α-amanityna)
- zaburzenia przemiany materii i czynniki żywieniowe:
- przekarmienie i otyłość, głodzenie, niedożywienie białkowe (tzw. kwashiorkor)
- cukrzyca
- nadczynność kory nadnerczy
- niedobór cynku
- całkowite i długotrwałe żywienie pozajelitowe (z powodu niedoboru choliny i karnityny)
- hiperlipidemie
- zaburzenia metaboliczne, takie jak: abetalipoproteinemia, choroby ze spichrzania: estrów cholesterolu (choroba Wolmana), sfingomieliny (choroba Niemanna i Picka), gangliozydów (choroba Taya i Sachsa), glukocerebrozydów (choroba Gauchera), miedzi (choroba Wilsona), żelaza (hemochromatoza dziedziczna), glikogenu (glikogenozy), galaktozy, fruktozy, tyrozyny, homocysteiny, kwasu fitanowego (zespół Refsuma), wrodzone zaburzenia cyklu mocznikowego
- choroby zakaźne:
- wirusowe zapalenie wątroby typu C
- piorunujące zapalenie wątroby typu D
- endotoksemia (dur brzuszny)
- zespół Reye’a
- powikłania ciąży: ostre stłuszczenie wątroby ciężarnych, rzucawka, tzw. zespół HELLP
Czytaj więcej na ten temat: Polekowe uszkodzenia wątroby
Do stłuszczenia może też dojść bez zadziałania jednego określonego czynnika toksycznego. Mówimy wówczas o niealkoholowej stłuszczeniowej chorobie wątroby. Przyczynami tej choroby są dieta wysokokaloryczna (pokarmy typu fast food), bogata w rafinowane węglowodany, zwłaszcza fruktozę, tłuszcze nasycone i słodzone napoje, która łącznie z małą aktywnością fizyczną prowadzi do nadwagi i otyłości. Przeczytaj więcej: Niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby (stłuszczenie wątroby NAFLD, MAFLD) – objawy, przyczyny i leczenie.
Stłuszczenie wątroby – objawy
Stłuszczenie wątroby zwykle nie powoduje objawów. U niektórych osób może występować zmęczenie, osłabienie, złe samopoczucie, uczucie dyskomfortu w jamie brzusznej w górnej części brzucha po prawej stronie. Stłuszczenie wątroby często jest rozpoznawane przypadkowo podczas badania USG z innego powodu lub po stwierdzeniu nieprawidłowej aktywności enzymów wątrobowych (ALT, AST) we krwi.
U niektórych osób mogą wystąpić objawy niewydolności wątroby – dzieje się tak wtedy, jeśli doszło już do rozwoju powikłań stłuszczenia wątroby, czyli np. marskości wątroby.
Stłuszczenie wątroby – rozpoznanie
Zwykle do rozpoznania stłuszczenia wątroby wystarczające jest wykonanie badania USG brzucha, w którym występuje tzw. wzmożona echogeniczność świadcząca o stłuszczeniu. Rzadko konieczne jest wykonanie dodatkowych badań, np. biopsji wątroby.
Stłuszczenie wątroby – leczenie
Leczenie zależy od przyczyny stłuszczenia wątroby. Jeśli stłuszczenie jest wynikiem toksycznego działania określonej substancji (np. leku), to przerwanie narażenia (czyli zaprzestanie stosowania danego leku) zwykle powoduje wycofanie się zmian. Alkoholowe stłuszczenie wątroby po zaprzestaniu spożywania alkoholu zwykle ustępuje w ciągu 4–6 tygodni, a w razie kontynuowania powoli postępuje u ponad jednej trzeciej chorych do zapalenia wątroby i marskości.
W leczeniu niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby stosuje się przede wszystkim modyfikację stylu życia (dietę, osiągnięcie prawidłowej masy ciała) oraz leki działające ochronnie na wątrobę.
Stłuszczenie wątroby – dieta
Dieta stanowi ważny element leczenia niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby. Przeczytaj więcej: Dieta w niealkoholowej stłuszczeniowej chorobie wątroby
