×
COVID-19: wiarygodne źródło wiedzy

Dieta w niealkoholowej stłuszczeniowej chorobie wątroby

dr n. med. Dominika Wnęk, dietetyk

Niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby (NAFLD) należy do najczęstszych przewlekłych chorób tego narządu. Szacuje się, że dotyczy ona 17–46% populacji dorosłych. Dostrzega się zależność między NAFLD a zespołem metabolicznym i jego składowymi – otyłością brzuszną, nadciśnieniem tętniczym, zwiększonym stężeniem triglicerydów i glukozy oraz zmniejszonym stężeniem frakcji HDL cholesterolu.


Fot. pixabay.com

W piśmiennictwie można się spotkać ze stwierdzeniem, że NAFLD jest wątrobową manifestacją zespołu metabolicznego. Choroba ta dotyczy nawet 90% osób z otyłością olbrzymią oraz ponad połowy chorych na cukrzycę typu 2. Występuje także u 7% populacji osób z prawidłową masą ciała.

Czynniki ryzyka niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby

Do głównych czynników ryzyka rozwoju choroby zalicza się: otyłość (zwłaszcza trzewną), cukrzycę typu 2, zaburzenia lipidowe, zespół metaboliczny oraz płeć męską.

Leczenie dietetyczne NAFLD

Obecnie panuje przekonanie, że najlepszą formą leczenia NAFLD jest stopniowa redukcja masy ciała w połączeniu ze zwiększonym wysiłkiem fizycznym. Badania wykazały, że zmniejszenie masy ciała o 5–20% powoduje redukcję tłuszczu wątrobowego o 40–80%. Aby poprawić stan i funkcje wątroby oraz parametry metaboliczne, za wystarczającą redukcję masy ciała uznaje się już ubytek 7–10% wyjściowej masy ciała.

Zalecenia żywieniowe dla osób z NAFLD rekomendują dietę niskokaloryczną o podaży kalorii na poziomie 1200–1500 kcal/dobę, która powinna spowodować utratę masy ciała w tempie 0,5–1,0 kg na tydzień.

Ważne, aby masę ciała redukować powoli, gdyż uwolnienie w krótkim czasie dużych ilości wolnych kwasów tłuszczowych z tkanki tłuszczowej może nasilać stłuszczenie wątroby. Skuteczną redukcję masy ciała umożliwia bazowanie na produktach jak najmniej przetworzonych. Podstawą diety powinny być warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty zbożowe oraz nasiona roślin strączkowych, drób i jaja. Istotne jest także włączenie do diety ryb – źródła kwasów n-3 PUFA – oraz orzechów, nasion i produktów nabiałowych. Zaleca się głównie dwa modele żywienia; są to dieta śródziemnomorska oraz dieta DASH.

Do produktów żywnościowych, z których należy zrezygnować w tej jednostce chorobowej, zalicza się: alkohol, potrawy smażone i posiłki typu fast food, tłuste przekąski (chipsy, krakersy) oraz tłuste wędliny i mięsa.

Zaleca się także ograniczenie napojów i pokarmów bogatych w fruktozę, gdyż przemiany fruktozy faworyzują powstanie kwasów tłuszczowych oraz syntezę triglicerydów.

Źródło fruktozy w diecie stanowią owoce, miód, sacharoza oraz wykorzystywany powszechnie w przemyśle spożywczym syrop glukozowo-fruktozowy. Syrop znajduje się w dżemach, owocach kandyzowanych, musli i płatkach śniadaniowych, sosach sałatkowych oraz w produktach nabiałowych, takich jak jogurty owocowe, desery mleczne i lody. Jest także stosowany do słodzenia soków oraz napojów gazowanych i niegazowanych. Takich produktów lepiej unikać.

Natomiast owoców, które również zawierają fruktozę, nie należy się obawiać, ponieważ stanowią one źródło cennych składników odżywczych, takich jak błonnik pokarmowy, witaminy, składniki mineralne czy fitozwiązki.

Poza zmianami dietetycznymi zaleca się także zwiększoną aktywność fizyczną realizowaną przez 150–200 minut tygodniowo. Powinny to być ćwiczenia aerobowe o umiarkowanej intensywności podzielone na 3–5 sesji (np. szybkie chodzenie, rower stacjonarny). Skuteczny jest także trening oporowy, ponieważ zwiększa sprawność układu ruchu i wpływa korzystnie na metaboliczne czynniki ryzyka.

Piśmiennictwo

  1. Bugianesi E., Bellentani S., Bedogni G., Tiribelli C.; Fatty Liver Italian Network: Clinical update on non-alcoholic fatty liver disease and steatohepatitis. Ann. Hepatol., 2008; 7: 157–160
  2. European Association for the Study of the Liver (EASL); European Association for the Study of Diabetes (EASD); European Association for the Study of Obesity (EASO). EASL-EASD-EASO Clinical Practice Guidelines for the management of non-alcoholic fatty liver disease. J Hepatol. 2016 Jun;64(6):1388-402. doi: 10.1016/j.jhep.2015.11.004. Epub 2016 Apr 7. PMID: 27062661.
  3. Interna Szczeklika, Podręcznik chorób wewnętrznych, Medycyna Praktyczna, Kraków 2017
  4. Shah K., Stufflebam A., Hilton T.N. i wsp.: Diet and exercise interventions reduce intrahepatic fat content and improve insulin sensitivity in obese older adults. Obesity (Silver Spring), 2009; 17: 2162–2168

dr n. med. Dominika Wnęk
Dietetyk, wieloletni pracownik Zakładu Biochemii Klinicznej UJ CM oraz aktywny uczestnik trzech ramowych programów Unii Europejskiej: Lipgene, NuGO oraz Bioclaims. Wielokrotny wykładowca w ramach kursów doskonalących dla dietetyków realizowanych przez Polskie Towarzystwo Dietetyki.
Zainteresowania badawcze skupiają się głównie na zagadnieniach dotyczących otyłości i wpływu składników diety na ekspresję genów i procesy komórkowe (nutrigenomika). Swoje doświadczenie w leczeniu otyłości zdobywała, pracując w Poradni Leczenia Zaburzeń Lipidowych i Otyłości, działającej przy Zakładzie Biochemii Klinicznej UJ CM oraz jako uczestniczka licznych kursów i konferencji organizowanych w kraju i za granicą.
Obecnie związana jest z wydawnictwem Medycyna Praktyczna, gdzie pełni funkcję redaktora w serwisie „Dieta i ruch”.

09.06.2021

Zachorowania w Polsce - aktualne dane

Covid - aktualne dane
Doradca Medyczny
  • Czy mój problem wymaga pilnej interwencji lekarskiej?
  • Czy i kiedy powinienem zgłosić się do lekarza?
  • Dokąd mam się udać?

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Poradnik świadomego pacjenta

  • Wyjątkowe sytuacje. Towarzyszenie osobie chorej na COVID-19
    Czy szpital może odmówić zgody na towarzyszenie hospitalizowanemu dziecku? Jak uzyskać zgodę na towarzyszenie osobie, która umiera w szpitalu z powodu COVID-19?
    Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.
  • Wyjątkowe sytuacje. Kiedy chorujesz na COVID-19
    Czy chory na COVID-19 może wyjść ze szpitala na własne żądanie? Jak zapewnić sobie prawo do niezastosowania intubacji. Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.