Rola kwasu masłowego i tłuszczów w diecie pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego – czy wspomagają remisję?

Pytanie nadesłane do redakcji

Czy kwas masłowy i niektóre inne krótko- i sredniołańcuchowe kwasy tłuszczowe, zawarte na przykład w maśle i oleju kokosowym mogą skutecznie prowadzić do remisji wrzodziejącego zapalenia jelita grubego? Czy chorzy na tę chorobę powinni spożywać masło zamiast margaryny?

Odpowiedź

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego to przewlekła choroba należąca do grupy nieswoistych chorób zapalnych jelit (inflammatory bowel disease – IBD). Choroba ta charakteryzuje się okresami zaostrzeń i remisji (wyciszeń).

Podstawą leczenia są preparaty kwasu 5-aminosalicylowego, czyli mesalazyna i sulfasalazyna, które występują pod różnymi nazwami handlowymi. Ponadto, stosowane są także glikokortykosteroidy (w zaostrzeniach), leki immunosupresyjne, małocząsteczkowe i biologiczne. W ciężkich przypadkach, gdy leczenie farmakologiczne jest nieskuteczne bądź rozwijają się powikłania stosuje się leczenie operacyjne.

Krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, w tym maślan są składnikami biorącymi udział w odżywianiu enterocytów (komórek jelita), wykazano także działanie antyoksydacyjne. Mimo zachęcających wstępnych wyników nad zastosowaniem kwasu masłowego we wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego, preparaty te nie stanowią podstawy terapii. Znalazły one pomocnicze zastosowanie w podtrzymywaniu remisji nie zaś jej indukcji. Preparaty zawierające maślan traktuje się jako suplement diety.

Odnośnie do pytania o stosowanie tłuszczów podkreśla się, że u chorych na wrzodziejące zapalenie jelita grubego należy ograniczyć nasycone kwasy tłuszczowe, a w szczególności kwas mirystynowy, który jest charakterystyczny dla oleju palmowego, oleju kokosowego oraz tłuszczów w produktach mlecznych. Kolejny składnik, który powinno się wyeliminować z diety to tłuszcze trans. Ich źródłem w diecie są: niektóre margaryny, gotowe wyroby cukiernicze, posiłki typu fast food oraz gotowe produkty w proszku (np. zupy gotowe do spożycia oraz sosy).

Podkreśla się także ważną rolę kwasów omega-3 w diecie osób z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego. Do pokarmowych źródeł tego składnika zalicza się tłuste ryby morskie (łosoś, śledź, makrela). Źródłem tych kwasów powinny być produkty żywnościowe, a nie suplementy diety, gdyż dostępne badania kliniczne dotyczące suplementacji kwasów omega-3 w utrzymaniu remisji w WZJG nie potwierdzają korzyści z takiej interwencji.

Więcej na ten temat: Zasady żywienia pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego

Proszę pamiętać, że wrzodziejące zapalenie jelita grubego jest chorobą przewlekłą i wiąże się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju powikłań (w tym rozwoju raka jelita grubego) konieczne są okresowe kontrole u prowadzącego gastroenterologa, badania kontrolne (badania krwi, kolonoskopia) oraz ewentualna modyfikacja leczenia.