Jaki jest optymalny czas zaklemowania pępowiny?

Ustalenie optymalnego momentu zaciśnięcia pępowiny po porodzie przedwczesnym nadal stanowi przedmiot wielu dyskusji. Po urodzeniu się dziecka przepływ krwi z łożyska do noworodka trwa jeszcze około 1–3 minut. W tym czasie dopływa do dziecka dodatkowo około 80 ml krwi, która zawiera około 50 mg żelaza.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 23 września 2010 r. w sprawie standardów postępowania oraz procedur medycznych przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu opieki okołoporodowej sprawowanej nad kobietą w okresie fizjologicznej ciąży, fizjologicznego porodu, połogu oraz opieki nad noworodkiem pępowinę należy zacisnąć po ustaniu tętnienia. Uważa się, że w tym czasie dziecko należy utrzymywać mniej więcej na poziomie macicy matki. Zarówno zbyt wczesne zaciśnięcie pępowiny, jak i utrzymywanie dziecka powyżej poziomu łożyska może być przyczyną hipowolemii. Stwierdzono, że późniejsze zaciśnięcie pępowiny zmniejsza ryzyko niedokrwistości z niedoboru żelaza w wieku niemowlęcym, zwiększając nieznacznie ryzyko hiperbilirubinemii wymagającej fototerapii (jednak nie wpływa na częstość transfuzji wymiennej). Wartość hematokrytu ulega niewielkiemu zwiększeniu (jednak zwykle mieści się w granicach normy).

U noworodka urodzonego przedwcześnie można poprzez minimalne opóźnienie odcięcia pępowiny przetoczyć dodatkową objętość krwi z łożyska, korzystając z cord milking, czyli przesunięcia krwi znajdującej się w sznurze pępowinowym w kierunku dziecka. Jest to prosta, szybka i niezależna od grawitacji procedura, która pozwala zwiększyć objętość krwi u przedwcześnie urodzonego dziecka. Można ją stosować również u noworodków urodzonych za pomocą cięcia cesarskiego. Trwają badania dotyczące oceny korzystnego wpływu przetaczania krwi z łożyska na zmniejszenie ryzyka krwawień wewnątrzczaszkowych u dzieci z VLBW wynikającej z szybszej i bardziej efektywnej stabilizacji ich krążenia po urodzeniu. (2013, 2014)

Piśmiennictwo

1. Ceriani Cernadas J.M., Carroli G., Pellegrini L. i wsp.: The effect of timing of cord clamping on neonatal venous hemaetocrit values and clinical outcome at term: a randomized, controlled trial. Pediatrics, 2006; 117: 779–786
2. Usher R.C., Shephard M., Lind J.: The blood volume of the newborn infant and placental transfusion. Acta Paediatr. Scand., 1963; 52: 497–512
3. Yao A.C., Moinian M., Lind J.: Distribution of blood between infant and placenta after birth. Lancet, 1969; 2: 871–873
4. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 września 2010 r. w sprawie standardów postępowania oraz procedur medycznych przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu opieki okołoporodowej sprawowanej nad kobietą w okresie fizjologicznej ciąży, fizjologicznego porodu, połogu oraz opieki nad noworodkiem. Dz.U.10.187.1259
5. McDonald S.J., Middleton P.: Effect of timing of umbilical cord clamping of term infants on maternal and neonatal outcomes. Cochrane Database Syst. Rev., 2008; 16 (2): CD004074
6. Hot Topics, Konferencja perinatalna. Waszyngton, grudzień 2012 r.