Dlaczego nie należy odsysać wydzieliny z dróg oddechowych noworodka w przypadku obecności smółki w płynie owodniowym? Dlaczego odessanie może zaszkodzić noworodkowi? Przez lata zalecano takie postępowanie.

Odsysanie wydzieliny u noworodków, które tego nie wymagają, może prowadzić do podrażnienia nerwu błędnego, a w konsekwencji do bradykardii, bezdechu lub opóźnienia pierwszego wdechu, jak również urazów błony śluzowej.

Zanieczyszczenie płynu owodniowego smółką dotyczy noworodków urodzonych w fizjologicznym terminie porodu albo po terminie porodu. Jedynie u 5% dzieci tak urodzonych rozwija się MAS, który może się wiązać z ciężkimi zaburzeniami oddychania, odmą opłucnową oraz nadciśnieniem płucnym. Prawidłowe postępowanie na sali porodowej może zapobiec wielu groźnym powikłaniom.

Nie należy mówić, że w ogóle nie odsysa się dróg oddechowych noworodka w przypadku obecności smółki w płynie owodniowym. Zgodnie z aktualnymi zaleceniami nie odsysa się jamy ustnej i nosa po pojawieniu się główki w kroczu. Po urodzeniu się dziecka oczyszczanie dróg oddechowych podejmuje się w zależności od:

• obecności smółki

• aktywności dziecka.

Jeśli dziecko jest żywotne (bez widocznych klinicznie zaburzeń oddychania, prawidłowe napięcie mięśniowe, częstotliwość rytmu serca >100/min), a widoczna jest smółka, należy starannie oczyścić jamę ustno-gardłową, a następnie postępować jak ze zdrowym noworodkiem.

Jeśli natomiast widoczna jest smółka i dziecko nie jest żywotne, napięcie mięśniowe jest zmniejszone, a częstotliwość rytmu serca wynosi <100/min, należy odessać jamę ustno-gardłową i nos cewnikiem F10 (siła ssania 100 mm Hg), stosując laryngoskop, a następnie w zależności od sytuacji klinicznej:

• w przypadku całkowitego odessania smółki, braku wysiłku oddechowego oraz przy prawidłowej czynności serca noworodka należy obserwować i monitorować (oddech, czynność serca, SpO2) przez 24 godziny

• w przypadku całkowitego odessania smółki, ale umiarkowanego wysiłku oddechowego, można na próbę zastosować wspomaganie oddechowe typu nCPAP; należy wykonać RTG klatki piersiowej i gazometrię. Dalsze postępowanie zależy od stanu klinicznego noworodka i wyników badań dodatkowych

• jeśli usunięcie smółki jest niemożliwe, stwierdza się znaczny wysiłek oddechowy, a częstotliwość rytmu serca wynosi <60/min, noworodka należy zaintubować, odessać wydzielinę z dróg oddechowych możliwie najgrubszym cewnikiem (jeżeli smółka jest zbyt gęsta, ssanie można podłączyć bezpośrednio do rurki intubacyjnej), podłączyć do wentylacji mechanicznej i natychmiast przekazać na oddział intensywnej terapii noworodka. (2013, 2014)

Piśmiennictwo

1. American Academy of Pediatrics, American Heart Association, Kattwinkel J. (red.): Neonatal resuscitation. Textbook. 6 wyd., 2010
2. Prelman J.M., Wyllie J., Kattwinkel J. i wsp.: Neonatal resuscitation. 2010 International consensus on cardiopulmonary resuscitation and emergency cardiovascular care science with treatment recommendations. Circulation, 2010; 122: S516–S538