Czy podczas leczenia sulfametoksazolem z trimetoprimem należy stosować probiotyk?

Lek stanowiący połączenie sulfametoksazolu i trimetoprimu wykazuje:

• szeroki zakres działania wobec bakterii z rodziny Enterobacteriaceae, Bordetella pertussis, Haemophilus influenzae, Burkholderia cepacia, Xanthomonas (Stenotrophomonas) maltophilia, Staphylococcus (wrażliwość stwierdzano także wśród szczepów metycylinoopornych), Nocardia i Listeria, natomiast znacznie mniejszą aktywność wobec paciorkowców (w tym Streptococcus pneumoniae) i meningokoków, a także niewielką wobec Enterococcus

• aktywność wobec pierwotniaków, takich jak Plasmodium i Pneumocystis jiroveci (dawniej P. carinii).

Paciorkowce grupy A (podobnie jak Moraxella catarrhalis) nie są wrażliwe na trimetoprim, co wyklucza ten lek z terapii empirycznej zapalenia gardła lub migdałków.

W aktualnej sytuacji epidemiologicznej lek ten zaleca się przede wszystkim w niepowikłanych zakażeniach układu moczowego. Nie powinno się go natomiast stosować w leczeniu zakażeń dróg oddechowych ze względu na zbyt duże ryzyko niepowodzenia terapii z powodu oporności głównych patogenów, takich jak pneumokoki.

Probiotyki stosuje się m.in. w celu zapobiegania biegunce poantybiotykowej. Należy pamiętać, że właściwości probiotyków są szczepozależne, a zalecając ich stosowanie, trzeba się kierować wynikami najnowszych badań z randomizacją, wynikami metaanaliz lub zaleceniami towarzystw naukowych, takich jak European Society for Paediatric Gastroenterology, Hepatology and Nutrition (ESPGHAN) czy Polskie Towarzystwo Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci (PTGHiŻD). Zgodnie z zaleceniami ESPGHAN (2016) w zapobieganiu biegunce poantybiotykowej można rozważyć zastosowanie probiotyku o udowodnionym działaniu (wybierając szczepy Lactobacillus rhamnosus i Saccharomyces boulardii). Wbrew obiegowej opinii sulfametoksazol z trimetoprimem jest antybiotykiem, a nie „półantybiotykiem”, dlatego u pacjentów przyjmujących ten lek można rozważyć dodanie do terapii także probiotyku. Należy jednak pamiętać, że antybiotyk ten rzadko wywołuje biegunkę.

Piśmiennictwo

1. Szajewska H., Canani R.B., Guarino A. i wsp.: Probiotics for the prevention of antibioticassociated diarrhea in children. J. Pediatr. Gastroenterol. Nutr., 2016; 62 (3): 495–506
2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Bactrim