Czy każdego noworodka/niemowlaka ze szmerem nad sercem, ale bez innych nieprawidłowości w badaniu należy skierować do kardiologa? Jak szybko?

Podstawowym (choć nie jedynym) warunkiem rozpoznania szmeru niewinnego jest stwierdzenie szmeru u dziecka w dobrym stanie klinicznym, z prawidłowym anatomicznie i czynnościowo układem sercowo-naczyniowym. Jeśli u noworodka i niemowlęcia bez innych nieprawidłowości w badaniu podmiotowym i przedmiotowym doświadczony pediatra wysłuchał szmer nad sercem o charakterze szmeru niewinnego i jest pewny swego rozpoznania, nie ma bezwzględnej konieczności kierowania dziecka do kardiologa w trybie pilnym. Konieczna jest natomiast wnikliwa obserwacja z oceną wydolności serca, ciśnienia tętniczego, tonów i szmerów serca. Konieczny jest pomiar saturacji na prawej ręce i nogach, a wskazane wykonanie EKG.

U noworodków i niemowląt w pierwszym kwartale życia, a zwłaszcza u noworodków przed fizjologicznym zmniejszeniem oporu płucnego, szmery serca mogą być ciche lub niesłyszalne, nawet w przypadku istotnej wady serca. Czasami jedynym uchwytnym odchyleniem jest nieprawidłowo napięte i wypełnione tętno, nieprawidłowe ciśnienie tętnicze, a przy osłuchiwaniu nieprawidłowe tony serca. Pilnej diagnostyki kardiologicznej wymagają noworodki i niemowlęta, u których stwierdza się: sinicę lub szare zabarwienie skóry, głośny szmer skurczowy (≥3 stopień w skali Levine`a, zwłaszcza z mrukiem), szmer słyszalny przez cały okres skurczu, każdy szmer rozkurczowy, nieprawidłowe tony serca, nieprawidłowe chybkie lub słabo wypełnione tętno, nieprawidłową saturację (pulsoksymetr), nieprawidłową wielkość i/lub kształt sylwetki serca w RTG, nieprawidłowy rysunek naczyniowy płuc, a także nieprawidłowy zapis EKG. Prawdopodobieństwo wady serca jest większe, gdy poza szmerem stwierdza się: wcześniactwo, dystrofię wewnątrzmaciczną, nieprawidłowości chromosomalne, wady wrodzone pozasercowe, niedobór masy ciała oraz nawracające zapalenia oskrzeli i płuc. (ASiw) (2013, 2014)

Piśmiennictwo

1. Popczyńska-Marek M.: Diagnostyka chorób układu krążenia u dzieci. Badanie podmiotowe i przedmiotowe, szmery niewinne. W: Kubicka K., Kawalec W. (red.): Kardiologia dziecięca. Warszawa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2003
2. Kubicka K., Kawalec W. (red).: Kardiologia okresu noworodkowego. Warszawa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 1998