Jakie zjawiska osłuchowe możemy stwierdzić w badaniu osłuchowym serca dziecka po zabiegu korekcji tetralogii Fallota?

Mówiąc o korekcji zespołu Fallota, mamy na myśli przywrócenie prawidłowej anatomii serca i przepływów krwi, tj. zamknięcie ubytku w przegrodzie międzykomorowej oraz poszerzenie drogi wypływu z prawej komory serca. Najczęściej następuje to w czasie jednej operacji, choć czasami potrzebne są dwa zabiegi. Nierzadko, po operacji pozostają resztkowe ubytki w przegrodzie międzykomorowej (najczęściej nieistotne hemodynamicznie), które dają krótki, dość głośny szmer skurczowy (≥3/6 w skali Levine’a) w okolicy mostka. Natomiast poszerzenie drogi wypływu z komory prawej wiąże się z ryzykiem powstania turbulentnego przepływu z wytworzeniem szmeru skurczowego, który najlepiej jest słyszalny w okolicy 1/2 mostka i nad podstawą serca. Czasami jest on głośniejszy niż szmer ubytku resztkowego.

Co ważne, u niektórych dzieci nie stwierdza się szmeru po operacji, a zaczyna się on na nowo pojawiać po pewnym czasie. Może to świadczyć o ponownym zwężeniu drogi wypływu z prawej komory serca, a nie o tym, że źle przeprowadzono zabieg. Jest to naturalny proces wymagający czasami reoperacji i powtórnego wycięcia ponownie narastających tkanek na drodze wypływu z prawej komory serca.

Poza opisanymi powyżej szmerami, często wysłuchuje się szmer rozkurczowy nad podstawą serca spowodowany niedomykalnością zastawki tętnicy płucnej (którego wcześniej nie było). Tak się dzieje w przypadku poszerzenia drogi wypływu z prawej komory serca poprzez pierścień zastawki tętnicy płucnej.

U dzieci z zespołem Fallota, u których nie można przeprowadzić korekty, wykonuje się zespolenie systemowo-płucne (np. typu Blalock-Taussig). Wtedy słyszalny jest bardzo charakterystyczny szmer anastomozy skurczowo-rozkurczowy.

Piśmiennictwo

1. Moszura T., Góreczny S.: Zespół Fallota w praktyce lekarza pediatry. Pediatr. Dypl., 2013; 17 (2): 16–24
2. Kubika K., Kawalec W. (red.): Kardiologia Dziecięca. Warszawa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2003