Czy zaburzenia odżywiania współistnieją z innymi chorobami?

U chorych na jadłowstręt psychiczny i bulimię często występują inne zaburzenia psychiczne. Najczęściej są to: depresja, zaburzenia lękowe, nadużywanie substancji psychoaktywnych i zaburzenia osobowości. U niektórych pacjentów depresja lub objawy obsesyjno-kompulsyjne (ograniczone do tematów związanych z odżywianiem) są ściśle związane z ostrym okresem zaburzeń (głodzeniem się i wychudzeniem/wyniszczeniem organizmu) i ustępują wraz z normalizacją sposobu odżywiania i zwiększeniem masy ciała, dlatego ewentualne leczenie farmakologiczne tych zaburzeń powinno się rozpoczynać dopiero po zwiększeniu masy ciała i zaprzestaniu przeczyszczania się.

Nawet 80% nastolatków w ostrej fazie anoreksji cierpi na depresję. Dotyczy ona także 15–60% osób, które chorowały na jadłowstręt psychiczny. Podobne wartości obserwuje się u chorych na bulimię. Około 10–20% chorych na jadłowstręt psychiczny i 25–35% chorych na bulimię podejmuje próby samobójcze. Samobójstwa są przyczyną 50% przypadków zgonów wśród chorych na jadłowstręt psychiczny.

Zaburzenia lękowe (nerwicowe) występują u 20–60% chorych na anoreksję i 25–75% chorych na bulimię. W jadłowstręcie psychicznym występuje lęk przed przytyciem, lęk przed spożywaniem określonych pokarmów, lęk przed jedzeniem posiłków o nieznanej kaloryczności lub jedzeniem poza domem. Często występują objawy obsesyjno-kompulsyjne związane z jedzeniem (dokładne przestrzeganie pór posiłków, swoiste sposoby spożywania posiłków, takie jak powolne jedzenie, krojenie pokarmu na małe kawałeczki, dokładne przeżuwanie, oddzielne spożywanie warzyw i mięsa itp.). Zachowania takie mogą się wiązać z głodowaniem i ustępują wraz z przywróceniem prawidłowego sposobu odżywiania. U chorych często stwierdza się osobowość sprzyjającą myślom i czynnościom natrętnym (osobowość anankastyczna): skrupulatność, perfekcjonizm, sztywność. W ciągu całego życia zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne są rozpoznawane u 40% chorych na jadłowstręt psychiczny i bulimię. Niektórzy badacze uważają nawet, że jadłowstręt psychiczny może być wariantem zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych oraz że zaburzenia lękowe mogą stanowić czynnik ryzyka zaburzeń odżywiania. Częściej niż w ogólnej populacji występuje u nich fobia społeczna, agorafobia, lęk paniczny i uogólnione zaburzenia lękowe. Zaburzenia lękowe często mają swój początek w dzieciństwie, są obecne przed pojawieniem się objawów jadłowstrętu psychicznego. Najczęstszym zaburzeniem lękowym u chorych na bulimię jest lęk społeczny (>70% chorych).

Chorzy na jadłowstręt psychiczny i bulimię częściej niż ogólna populacja nadużywają substancji psychoaktywnych. Bardziej narażeni na uzależnienia są chorzy na bulimię i pacjenci z bulimiczno-przeczyszczającym podtypem jadłowstrętu psychicznego.

Odrębnym zagadnieniem jest występowanie nieprawidłowości w rozwoju osobowości poprzedzających objawy zaburzeń odżywiania. Wymienia się tutaj takie cechy osobowości, jak perfekcjonizm, sztywność poznawcza, obsesyjność u chorych na jadłowstręt psychiczny oraz perfekcjonizm, zachowania impulsywne i nastawione na poszukiwanie silnych wrażeń u chorych na bulimię. (2013, 2014) 

Piśmiennictwo

1. Herpetz-Dahlman B.: Adolescent eating disorders: definitions, symptomatology, epidemiology and comorbidity. Child Adolesc. Psych. Clin. N. Am., 2008; 18: 31–37