Na czym polega dysleksja rozwojowa, jakie są jej rodzaje i przyczyny?

Dysleksja (specyficzne zaburzenia czytania) charakteryzuje się specyficznym i znacznym upośledzeniem rozwoju umiejętności czytania, w wyniku którego osiągnięcia dziecka w tym zakresie są znacznie poniżej poziomu oczekiwanego w stosunku do jego wieku, poziomu inteligencji ogólnej oraz warunków nauczania. Przyczyną specyficznych zaburzeń rozwoju umiejętności szkolnych jest dysharmonijny rozwój w sferze poznawczej, uwarunkowany w znacznym stopniu czynnikami biologicznymi, w tym genetycznymi. Bardzo istotną rolę przypisuje się także różnorodnym czynnikom powodującym uszkodzenia w obrębie OUN w okresie płodowym i okołoporodowym. Zwraca się także uwagę na opóźnienie dojrzewania OUN, co przyczynia się do wolniejszego funkcjonalnego różnicowania się poszczególnych struktur mózgowych. Wśród czynników ryzyka dysleksji wymienia się: nieprawidłowy przebieg ciąży, nieprawidłowy przebieg lub przedwczesny poród, zamartwicę, małą urodzeniową masę ciała, opóźniony rozwój psychoruchowy, opóźniony rozwój mowy, zaburzenia procesu lateralizacji (wg koncepcji neurofizjologicznej te zaburzenia mają największe znaczenie) oraz występowanie specyficznych zaburzeń w uczeniu się w rodzinie. Wymienione czynniki zaburzają funkcje poznawcze, motoryczne oraz ich nieprawidłową integrację, czyli tzw. zaburzenia funkcji percepcyjno-motorycznych (często określane jako fragmentaryczne deficyty rozwojowe). Deficyty te mogą dotyczyć analizy i syntezy wzrokowej, analizy i syntezy słuchowej, pamięci wzrokowej, słuchowej i ruchowej, funkcji językowych, funkcji motorycznych, integracji wymienionych procesów, lateralizacji, orientacji w schemacie ciała, kierunkach i przestrzeni. W zależności od rodzaju występujących deficytów wyróżnia się następujące typy dysleksji:

• dysleksja typu wzrokowego – związana z zaburzeniami percepcji i pamięci wzrokowej oraz zaburzeniami koordynacji wzrokowo-ruchowej i wzrokowo-przestrzennej

• dysleksja typu słuchowego – związana z zaburzeniami percepcji i pamięci słuchowej oraz zaburzeniami funkcji językowych

• dysleksja integracyjna – nie stwierdza się deficytów w obrębie poszczególnych funkcji, natomiast zaburzona jest ich koordynacja

• dysleksja typu mieszanego – związana z zaburzeniami percepcji i pamięci słuchowej, percepcji i pamięci wzrokowej, pamięci wzrokowo-słuchowej oraz wyobraźni przestrzennej. (2013, 2014)

Piśmiennictwo

1. Bogdanowicz M., Adryjanek A., Rożyńska M.: Uczeń z dysleksją w domu. Poradnik nie tylko dla rodziców. Gdynia, Wydawnictwo Operon, 2007
2. Brejnak W.: Dysleksja. Poradnik dla rodziców. Warszawa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2003