Czy jakieś objawy występujące u małego dziecka mogą sugerować wystąpienie w późniejszym wieku problemów w uczeniu się? Czy to prawda, że pominięcie etapu raczkowania w rozwoju niemowlęcia jest dodatnim czynnikiem predykcyjnym rozwoju dysleksji w przyszłości?

Pewne objawy sygnalizują ryzyko wystąpienia w przyszłości specyficznych trudności w uczeniu się. Nie determinują one diagnozy, ale dzieci z takimi objawami są zaliczane do tzw. grupy ryzyka dysleksji. Są to:

• opóźniony rozwój mowy, utrzymywanie się trudności w sformułowaniu poprawnej wypowiedzi zarówno pod względem gramatycznym, jak i prawidłowego wybrzmiewania głosek, przestawiania sylab i głosek, mowa niewyraźna, niezrozumiała dla otoczenia,

• słaba sprawność ruchowa (zaburzenia motoryki dużej), problemy z utrzymaniem równowagi, niezdarność ruchów, niechęć do zabaw ruchowych, kłopoty z łapaniem piłki i rzucaniem do celu

• słaba sprawność manualna (zaburzenia motoryki małej), trudności w czynnościach związanych z samoobsługą, zapinaniu guzików, sznurowaniu butów, używania widelca i nożyczek

• słaba koordynacja wzrokowo-ruchowa, trudności w budowaniu z klocków, układaniu według wzoru, niechęć do rysowania i odwzorowywania, dziecko woli tworzyć własne kompozycje

• opóźnienie procesu lateralizacji, używanie na zmianę raz jednej, raz drugiej ręki, trudności w określeniu stron lewa–prawa

• problemy z zapamiętywaniem wierszyków, piosenek, szeregów nazw (dni tygodnia, miesiąca, alfabet) i pewnych sekwencji (aktualna data, data własnych urodzin)

• zaburzenia rozwoju spostrzegania wzrokowego i pamięci wzrokowej, trudności z rysowaniem figur, odtwarzaniem figur geometrycznych, rysowaniem szlaczków

• trudności z rozumieniem zależności przestrzennych, stosowaniem zaimków: „w środku”, „na zewnątrz”, „przed”, „za”, „pod”, „obok” oraz zależności czasowych (wczoraj, jutro, przedwczoraj, pojutrze)

• trudności w różnicowaniu głosek podobnych dźwiękowo (b-p, d-t, g-k).

Pominięcie etapu raczkowania w rozwoju niemowlęcia może (choć nie musi) mieć związek z zaburzeniami koordynacji ruchowej. (2013, 2014)

Piśmiennictwo

1. Bogdanowicz M., Adryjanek A., Rożyńska M.: Uczeń z dysleksją w domu. Poradnik nie tylko dla rodziców. Gdynia, Wydawnictwo Operon, 2007
2. Brejnak W.: Dysleksja. Poradnik dla rodziców. Warszawa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2003