Czy 3-letnie dziecko, które od początku chodzi na palcach, wymaga diagnostyki? Jeśli tak, to jakie wdrożyć postępowanie? Dziecko rozwija się prawidłowo, nie ma widocznych wad wrodzonych.

W opisanej sytuacji należy przede wszystkim ustalić, czy dziecko chodzi na palcach zawsze, czy zazwyczaj na palcach, a niekiedy na całych stopach. Z mojego doświadczenia i obserwacji populacyjnych wynika, że prawdopodobnie chodzi o tę drugą sytuację, gdyż gdyby rzeczywiście dziecko chodziło wyłącznie na palcach od momentu rozpoczęcia samodzielnego poruszania się, byłoby zapewne wcześniej zdiagnozowane. Jeżeli jednak w wieku 3 lat dziecko zaczyna chodzić stale na palcach, trzeba przeprowadzić badania  diagnostyczne w dwóch kierunkach.

W pierwszej kolejności należy szukać przyczyn neurologicznych wynikających z uszkodzenia OUN w czasie ciąży lub w okresie okołoporodowym. Nieznaczne uszkodzenia OUN mogą się ujawnić w postaci tzw. neurogennej stopy końskiej w wieku około 3 lat. Taka sytuacja jest wprawdzie mało prawdopodobna, ale nie można jej wykluczyć. Te i ewentualne inne potencjalne przyczyny neurologiczne wymagają dokładnego specjalistycznego badania neurologicznego, a w razie potrzeby także diagnostyki obrazowej OUN oraz być może badania  mięśni obwodowych.

Drugą przyczyną ustawicznego chodzenia na palcach może być wrodzone skrócenie obydwu ścięgien Achillesa. W takim przypadku podczas  badania dziecka w pozycji leżącej obserwuje się deficyt zgięcia grzbietowego stopy przy wyprostowanym kolanie i pośrednim lub lekko szpotawym ustawieniu pięty. W razie stwierdzenia takiego deficytu należy wykonać RTG stóp porównawcze w projekcji bocznej w celu wykluczenia ewentualnych wrodzonych wad kostnych stopy lub obu stóp. Po potwierdzeniu skrócenia ścięgien Achillesa należy wspólnie z rodzicami podjąć decyzję odnośnie do dalszego postępowania, mając do wyboru operację lub obserwację przez kilka lat i ewentualne odroczenie zabiegu do wieku wczesnoszkolnego lub nawet młodzieńczego. Osobiście jestem za tym drugim rozwiązaniem, ponieważ w przypadku niewielkiego skrócenia ścięgna chód będzie estetyczny i wydolny, a dziewczęta będą mogły w przyszłości maskować tę wadę, nosząc buty na obcasach.

Jeśli natomiast chodzenie na palcach występuje tylko okresowo, a w badaniu klinicznym nie stwierdza się skrócenia ścięgna Achillesa, należy uspokoić rodziców i potraktować tę sytuację jako nawykowe chodzenie na palcach, które w miarę rozwoju dziecka powinno naturalnie samo zanikać.