Jakie są kryteria rozpoznania „wzrostowego” bólu kończyn dolnych i jak powinno przebiegać jego leczenie?

Ból wzrostowy kończyn stanowi częsty problem wieku rozwojowego. Charakteryzuje się następującymi cechami:

• najczęściej występuje między 3. a 12. rokiem życia (zwykle między 4. a 6. rż.), z podobną częstością u obu płci

• występuje okresowo 6–24 razy w miesiącu

• ma charakter obustronny, zwykle obejmując podudzia (najczęściej przednią krawędź piszczeli) lub uda

• pojawia się wieczorem lub w nocy, nigdy w dzień

• ulgę przynoszą masaż i proste leki przeciwbólowe

• nie stwierdza się nieprawidłowości w badaniu przedmiotowym

• nie występują zaburzenia chodu

• wyniki badań pomocniczych (laboratoryjnych i radiologicznych) są prawidłowe.

Ból wzrostowy można podejrzewać, jeśli występują wszystkie ww. cechy.

Rozpoznanie powinna poprzedzić analiza innych przyczyn bólów kończyn. W diagnostyce różnicowej należy brać pod uwagę: choroby reumatologiczne, onkologiczne, hematologiczne, neurologiczne, ortopedyczne, ostre i przewlekłe zapalenie kości, przemijające odczynowe zapalenia w układzie kostno–stawowo–mięśniowym, kostniak kostninowy (osteoid osteoma).

Po ustaleniu rozpoznania bólu wzrostowego w pierwszej kolejności należy wytłumaczyć rodzicom i pacjentowi charakter dolegliwości. Ulgę może przynieść masaż, a także masaż w połączeniu ze stosowanym miejscowo/zewnętrznie niesteroidowym lekiem przeciwzapalnym (NSLPZ) lub z doustnym prostym analgetykiem. U dzieci, u których ból pojawia się często, można rozważyć podanie przed snem paracetamolu lub NSLPZ.

Piśmiennictwo

1. LeBlanc C., Houghton K.: Noninflammatory musculoskeletal pain. [W:] Petty R.E., Laxer R.M., Lindsley C.B. i wsp.: Textbook of pediatric rheumatology. Wyd. 8. Elsevier, 2021: 665–683

2. Świdrowska–Jaros J., Biernacka–Zielinska M.: Niezapalne bóle stawów. [W:] Smolewska E.: Reumatologia wieku rozwojowego. Kompedium. PZWL, Warszawa 2022: 279–311

3. Uziel Y., Hashkes P.J.: Ból wzrostowy u dzieci. Med. Prakt. Pediatr., 2008; 6: 90–95