Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Czy należy badać kleszcza usuniętego po ukąszeniu w celu oceny zagrożenia zakażenia boreliozą?

dr hab. n. med. Ernest Kuchar
Klinika Pediatrii z Oddziałem Obserwacyjnym Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

W diagnostyce boreliozy metody PCR stosuje się rzadko. Czasami wykorzystuje się je do badania płynu mózgowo-rdzeniowego, płynu stawowego, ewentualnie bioptatu skóry pacjenta. Badanie kleszcza metodą PCR w celu wykrycia DNA Borrelia spp. należy do metod diagnostycznych, których przydatności klinicznej nie potwierdzono, ale są popularne wśród pacjentów i promowane przez stowarzyszenie chorych na boreliozę ILADS (The International Lyme and Associated Diseases Society) oraz zainteresowane ekonomicznie laboratoria. Chodzi o to, że niektórych metod (p. pytanie), między innymi badania kleszczy metodą PCR nie poddano walidacji, czyli nie potwierdzono ograniczeń ich stosowania oraz powtarzalności wyników. Nie są zatem oficjalnie uznane i zalecane do stosowania przez towarzystwa naukowe skupiające lekarzy i naukowców – specjalistów w dziedzinie chorób zakaźnych, np. polskie PTEiLChZ, IDSA (Infectious Diseases Society of America) oraz oficjalne instytucje, np. CDC, UK Department of Public Health, ECDC, Robert Koch Insitut czy NICE (linki do odpowiednich stron podałem w piśmiennictwie). Podejmowanie decyzji na podstawie wyników uzyskanych za pomocą niezalecanych i niezwalidowanych metod diagnostycznych jest ryzykowne tak dla pacjenta, jak i lekarza. Załóżmy na przykład, że wynik badania kleszcza metodą PCR jest ujemny i podejmujemy decyzję, by nie leczyć pacjenta. Decyzja może być błędna z dwóch powodów:

1. niedostateczna czułość metody – wynik fałszywie ujemny

2. jednoczesne ugryzienie przez inne kleszcze, które nie były badane.

W przypadku uzyskania dodatniego wyniku i na tej podstawie rozpoczęcia leczenia pacjenta istnieją następujące możliwości popełnienia błędu:

1. niedostateczna swoistość metody – wynik fałszywie dodatni

2. zakażenie kleszcza nie dowodzi, że doszło do przeniesienia choroby; z badań wiadomo, że ryzyko zakażenia zależy od czasu żerowania kleszcza – jeżeli ekspozycja na kleszcza jest krótka, nie dochodzi do transmisji boreliozy i leczenie jest zbędne

3. badanie PCR wykrywa materiał genetyczny, natomiast nie umożliwia odróżnienia aktywnego, zaraźliwego zakażenia od np. obecności resztek DNA nieżywych drobnoustrojów.

Przed zaleceniem danej metody należy ocenić jej przydatność w badaniach klinicznych. Amerykańska CDC ostrzega przed stosowaniem niezwalidowanych metod diagnostycznych: Health-care providers are reminded that a diagnosis of Lyme disease should be made after evaluation of a patient's clinical presentation and risk for exposure to infected ticks, and, if indicated, after the use of validated laboratory tests. Patients are encouraged to ask their physicians whether their testing for Lyme disease was performed using validated methods and whether results were interpreted using appropriate guidelines (Pracownicy ochrony zdrowia muszą pamiętać, że rozpoznanie boreliozy można ustalić po dokonaniu oceny klinicznej pacjenta i ryzyka ekspozycji na zakażone kleszcze oraz, jeżeli jest to wskazane, po wykonaniu walidowanych badań laboratoryjnych. Pacjentów należy zachęcać, by pytali swoich lekarzy, czy diagnostykę w kierunku boreliozy prowadzono u nich przy użyciu walidowanych metod i ich wyniki interpretowano zgodnie z odpowiednimi wytycznymi). Nic dodać nic ująć.

Zalecania terapeutyczne opracowane na podstawie niewiarygodnych testów są pozbawione wartości. Zgodnie ze standardami PTEiLChZ obowiązującymi w Polsce, warunek rozpoznania boreliozy i jej leczenia stanowi stwierdzenie charakterystycznych objawów klinicznych, potwierdzone badaniami serologicznymi (z wyjątkiem patognomonicznego rumienia wędrującego). Nadal zalecany jest dwuetapowy algorytm diagnostyczny, który nie uwzględnia badania kleszcza (p. Diagnostyka i leczenie boreliozy z Lyme).

Jednakowoż zgodnie z prawami ekonomii, po pojawieniu się na rynku zapotrzebowania na towar czy usługę wkrótce znajdują się chętni do jego zaspokojenia. Ponad 100 zł za każde badanie i duży rynek to silna motywacja. Z tego powodu można w Polsce bez problemu wykonać badania kleszcza. Oferują je liczne laboratoria, np. ogólnopolska sieć Diagnostyka, Centrum badań DNA itp. Linki do usługodawców podaję poniżej.

Podsumowując: przestrzegam przed stosowaniem niezwalidowanych metod diagnostycznych oraz opierania na ich wynikach decyzji klinicznych. (2015)

 

Badania kleszczy oferują:

www.diag.pl

www.cbdna.pl

www.sla.pl

Piśmiennictwo

  1. Lyme Disease. Pubmed Health: www.ncbi.nlm.nih.gov
  2. Borelioza. Polskie Towarzystwo Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych www.pteilchz.org.pl/data/standardy/borelioza_z_lyme_2011.pdf
  3. Zajkowska J.M., Dunaj J.: Borelioza z Lyme. Diagnostyka laboratoryjna, trudności i wyzwania. Forum Zakażeń, 2013; 4 (4): 241–249
  4. Nelson Ch., Hojvat S., Johnson B. i wsp.: Concerns Regarding a New Culture Method for Borrelia burgdorferi Not Approved for the Diagnosis of Lyme Disease. MMWR, 2014; 63: 333
  5. Johnson B.J., Pilgard M.A., Russell T.M.: Assessment of new culture method for detection of Borrelia species from serum of Lyme disease patients. J. Clin. Microbiol., 2014; 52: 721–724
  6. Notice to readers: caution regarding testing for Lyme disease. MMWR, CDC Surveillance Summary, 2005; 54: 125
  7. Marques A., Brown M.R., Fleisher T.A.: Natural killer cell counts are not different between patients with post-Lyme disease syndrome and controls. Clin. Vaccine Immunol., 2009; 16: 1249–1250
  8. Kilka słów o boreliozie: www.mp.pl/reumatologia/wywiady
  9. UpToDate Treatment of Lyme disease www.uptodate.com/contents
  10. European Concerted Action on Lyme Borreliosis www.eucalb.com
  11. European Centre for Disease Control and Prevention ecdc.europa.eu
  12. European Federation of Neurological Societies www.efns.org/fileadmin/user_upload/guidline_papers/EFNS_guideline_2010_European_lyme_neuroborreliosis.pdf
  13. Health Protection Agency, UK www.hpa.org.uk/Topics/InfectiousDiseases/InfectionsAZ/LymeDisease oraz www.gov.uk/government/publications/lyme-disease-diagnosis-and-treatment
  14. Robert Koch Institut, Germany www.rki.de/DE/Content/InfAZ/B/Borreliose/Borreliose_node.html
  15. CDC Lyme Disease www.cdc.gov/ncidod/dvbid/lyme/index.htm
  16. American Lyme Disease Foundation www.aldf.com
  17. ACP Lyme Disease Initiative www.acponline.org/lyme
  18. Tick Encounter resource centre, Rhode Island University USA www.tickencounter.org
  19. Food and Drug Administration. Devices@FDA. [Database: search on product code LSR]. Silver Spring, MD: US Department of Health and Human Services, Food and Drug Administration; 2014. Lyme Disease: www.accessdata.fda.gov/scripts/cdrh/devicesatfda/index.cfm

 

Napisz do nas

Zadaj pytanie ekspertowi, przyślij ciekawy przypadek, zgłoś absurd, zaproponuj temat dziennikarzom.
Pomóż redagować portal.
Pomóż usprawnić system ochrony zdrowia.

Placówki

Szukasz poradni, oddziału lub SOR w swoim województwie? Chętnie pomożemy. Skorzystaj z naszej wyszukiwarki placówek.

Doradca medyczny

Twój pacjent ma wątpliwości, kiedy powinien zgłosić się do lekarza? Potrzebuje adresu przychodni, szpitala, apteki? Poinformuj go o Doradcy Medycznym Medycyny Praktycznej