Jeżeli ospa wietrzna może przebiegać z powikłaniami także u dzieci bez chorób przewlekłych, dlaczego nie wprowadzono zalecenia rutynowego podawania acyklowiru na początku choroby?

To jest bardzo dobre pytanie. Jest to lek, który ratuje życie osobom z zaburzeniami odporności chorym na ospę wietrzną. Znany mechanizm działania leku, polegający na hamowaniu replikacji VZV, uprawdopodobnia korzyści kliniczne z jego stosowania. Skoro acyklowir jest dostępnym, tanim i stosunkowo bezpiecznym lekiem przeciwwirusowym, co sprawia, że sami ograniczamy jego stosowanie?

Po pierwsze, obawa przed rozwojem opornoś­ci VZV na lek przy jego powszechnym użyciu. Drugim, ważniejszym powodem jest obowiązujący paradygmat EBM, medycyny opartej na faktach. Współcześnie do wydania oficjalnych zaleceń czy zarejestrowania wskazania do stosowania leku w ChPL niezbędne jest udowodnienie korzyści w badaniach z randomizacją z grupą kontrolną. Jak dotąd wykazano, że acyklowir podany w ciągu 24 godzin od wystąpienia objawów ospy wietrznej zmniejsza liczbę wykwitów, nasilenie objawów i skraca czas trwania choroby. Udowodniono, że stosowanie leku przynosi korzyści kliniczne dzieciom >12. roku życia, dorosłym i pacjentom z niedoborami odporności, u których ospa wietrzna przeważnie ma znacznie cięższy przebieg. Wnioski z przeglądu systematycznego Cochrane wskazują natomiast, że korzyści z leczenia acyklowirem ogólnie zdrowych, młodszych dzieci, u których ospa wietrzna zwykle przebiega łagodnie, pozostają nieudowodnione. Jak dotąd nie wykazano, że leczenie acyklowirem zmniejsza częstość powikłań w tej grupie pacjentów. Trudno jest wykazać korzyści ze stosowania leku w przypadkach ospy wietrznej o łagodnym przebiegu – wymagałoby to przeprowadzenia badań na dużych grupach chorych, czego jak dotąd nie zrobiono. Nie oceniono także bezpieczeństwa tego leku u dzieci <2. roku życia.

Należy także pamiętać o możliwych działaniach niepożądanych acyklowiru. Aby uniknąć ryzyka uszkodzenia nerek, pacjentowi należy zapewnić odpowiednią podaż płynów, co może być utrudnione u dzieci z wykwitami zlokalizowanymi na błonie śluzowej jamy ustnej. (wrzesień 2013 nowe)

Piśmiennictwo

1. Klassen T.P., Hartling L., Wiebe N. i wsp.: Acyclovir for treating varicella in otherwise healthy children and adolescents. Cochrane Database Syst. Rev., 2005; (4): CD002 980
2. Balfour H.H. Jr, Rotbart H.A., Feldman S. i wsp.: Acyclovir treatment of varicella in otherwise healthy adolescents. The Collaborative Acyclovir Varicella Study Group. J. Pediatr., 1992; 120 (4 Pt 1): 627–633
3. Klassen T.P., Belseck E.M., Wiebe N. i wsp.: Acyclovir for treating varicella in otherwise healthy children and adolescents: a systematic review of randomised controlled trials. BMC Pediatr., 2002; 2: 9