Jak postępować z noworodkiem, którego matka zachorowała na ospę wietrzną?

Wystąpienie osutki ospowej u kobiety w ciągu 5 dni przed porodem i 48 godzin po porodzie wiąże się z dużym ryzykiem zachorowania noworodka na ospę wietrzną o bardzo ciężkim przebiegu. Jest to spowodowane brakiem ochronnych przeciwciał od matki i rozsiewem VZV do narządów miąższowych (płuc, wątroby, śledziony, nerek) oraz ośrodkowego układu nerwowego. Śmiertelność bez leczenia przeciwwirusowego wynosi maksymalnie 3%, jeżeli osutka u dziecka pojawiła się do 4. doby życia, lub 20–30%, jeżeli osutka wystąpiła między 5. a 12. dobą życia. W związku z tym w przypadku zakażenia okołoporodowego u noworodka należy jak najszybciej rozpocząć immunoprofilaktykę bierną. Zaleca się podać hiperimmunizowaną immunoglobulinę ludzką zawierającą przeciwciała anty-VZV (VZIG [preparat Varitect CP]) w dużym stężeniu, w dawce 25 IU (1 ml/kg mc.) w powolnym wlewie i.v. VZIG należy podać jak najszybciej po urodzeniu (do 96. hż.). W Polsce VZIG jest dostępna w ramach importu docelowego. Taka procedura pozyskiwania VZIG może utrudniać właściwe postępowanie, zwłaszcza w sytuacji nagłej, dlatego jeśli VZIG jest niedostępna lub nie można jej sprowadzić w ciągu 96 godzin, zgodnie z wytycznymi można zastosować standardową immunoglobulinę (IVIG) w jednorazowej dawce 0,4 g/kg mc. Pacjenci otrzymujący substytucyjnie IVIG są z dużym prawdopodobieństwem chronieni przed zakażeniem VZV przez 3 tygodnie po jej podaniu, jednak jej skuteczność może być mniejsza w porównaniu z VZIG. 

Matkę chorą na ospę wietrzną należy odizolować od zdrowego noworodka (mimo podania VIZG). Dziecko można karmić odciągniętym mlekiem matki. W przypadku wystąpienia u noworodka objawów ospy wietrznej należy jak najszybciej rozpocząć leczenie acyklowirem podawanym i.v. w dawce 10 mg/kg mc. (wlew w dużym rozcieńczeniu [≤4 mg/ml] w ciągu ≥1 h [0,5 g/m2 pc.]) co 8 h przez 7–10 dni (do czasu, gdy przez 48 h nie pojawiają się już nowe wykwity). Chorego na ospę wietrzną noworodka nie należy izolować od matki. Jeśli pozwala na to stan dziecka, matka może je karmić piersią.

Piśmiennictwo

1. Committee on Infectious Diseases, American Academy of Pediatrics: Varicella-Zoster Virus Infections. (W:) Kimberlin D.W., Barnett E.D., Lynfield R., Sawyer M.H. (red.): Red Book, 2021–2024. Wyd. 32. 2021: 831–843
2. Blumental S., Lepage P.: Management of varicella in neonates and infants. BMJ Paediatrics Open, 2019; 3: e000433
3. Duszczyk E., Szenborn L., Mrukowicz J.: Ospa wietrzna u dzieci i młodzieży. Med. Prakt. Pediatr., 2023; 3: 25–40