Jak należy postępować w przypadku podejrzenia wrodzonego zakażenia wirusem zika?

Centers for Disease Control and Prevention (CDC) zaleca wykonanie badania w kierunku zakażenia wirusem zika (ZIKV) u noworodków z małogłowiem lub zwapnieniami wewnątrzczaszkowymi urodzonych przez matki podróżujące w czasie ciąży na tereny endemiczne i w każdej sytuacji podejrzenia zakażenia u matki. Badanie zaleca się także u dzieci urodzonych przez matki z dodatnim lub wątpliwym wynikiem testu w kierunku zakażenia ZIKV. Na badanie w kierunku zakażenia ZIKV należy skierować również matkę dziecka podejrzanego o to zakażenie. W przypadku potwierdzenia u niej zakażenia, noworodka należy poddać diagnostyce w kierunku zakażenia ZIKV i badaniu w kierunku wad wrodzonych.

Diagnostyka

W diagnostyce wykorzystuje się badania molekularne, wykrywanie antygenu wirusa w łożysku lub pępowinie i badania serologiczne. Badanie molekularne metodą PCR można wykonać z krwi (pępowinowej lub żylnej pobranej do 2. dnia życia), z płynu mózgowo-rdzeniowego oraz łożyska. Badanie to można również przeprowadzić w późniejszym czasie z materiału zamrożonego (o ile nie ma dostępnych testów diagnostycznych w danym momencie). W diagnostyce stosuje się również oznaczenie przeciwciał w klasie IgM z krwi lub płynu mózgowo-rdzeniowego noworodka, należy się jednak liczyć z ryzykiem reakcji krzyżowych. Wynik badania serologicznego potwierdza się testem PRNT mierzącym miano przeciwciał neutralizujących. Test ten należy wykonać 2-krotnie w celu oceny narastania miana przeciwciał. Wykrycie materiału genetycznego wirusa, jego antygenu lub ponad 4-krotne zwiększenie miana przeciwciał neutralizujących potwierdzają rozpoznanie zakażenia. Jeśli natomiast przeciwciała neutralizujące są obecne, ale nie obserwuje się zwiększenia ich miana, wynik pozostaje wątpliwy.

Postępowanie z noworodkiem/niemowlakiem z podejrzeniem wrodzonego zakażenia wirusem ZIKV

Po urodzeniu należy przeprowadzić pełne badanie przedmiotowe, uwzględniając pomiar obwodu głowy, a wynik badania odnieść do wieku ciążowego. Dodatkowo należy przeprowadzić badanie neurologiczne, ocenę pod kątem cech dysmorficznych, powiększenia wątroby i śledziony. W przypadku wystąpienia osutki lub innych zmian skórnych wskazane jest wykonanie dokumentacji zdjęciowej. Zalecane jest wykonanie przezczaszkowego badania USG (od badania można odstąpić, jeśli USG w III trymestrze wykazało prawidłowy rozwój mózgowia). Noworodka z podejrzeniem lub potwierdzeniem zakażenia ZIKV należy w 1. miesiącu życia poddać badaniu okulistycznemu (z oceną siatkówki), ze względu na możliwe wrodzone zaburzenia narządu wzroku opisywane w przebiegu zakażenia ZIKV. Wskazane jest również badanie słuchu i powtórzenie go po 6 miesiącach. Inne badania wykonuje się w zależności od stwierdzonych nieprawidłowości.

W przypadku stwierdzenia małogłowia lub zwapnień wewnątrzczaszkowych dziecko należy również skierować na konsultację do genetyka i neurologa. Należy dodatkowo ocenić morfologię krwi oraz wskaźniki czynności wątroby. Wskazane jest także wykonanie badań w kierunku innych zakażeń, takich jak kiła, zakażenie wirusem opryszczki, różyczki, cytomegalii, limfocytarnego zapalenia splotu naczyniówkowego i opon mózgowo-rdzeniowych. Potrzebna jest też konsultacja specjalisty chorób zakaźnych.

Jeśli natomiast dziecko jest zdrowe, a wyniki badań diagnostycznych były ujemne, dalsze dodatkowe działania nie są konieczne.