Jakie są najczęstsze powikłania zakażenia parwowirusem B19?

Zakażenie parwowirusem B19 najczęściej objawia się w wieku szkolnym jako rumień zakaźny – łagodna choroba wysypkowa wieku dziecięcego (p. Czy rutynowo zaleca się diagnostykę serologiczną w celu rozpoznania rumienia zakaźnego? – przyp. red.). Możliwe są jednak także inne obrazy kliniczne zakażenia – przede wszystkim ze strony szpiku kostnego oraz stawów i tkanki łącznej.

Obrazy „hematologiczne” w toku zakażenia parwowirusem B19 wynikają z namnażania się wirusa (praktycznie wyłącznie) w komórkach progenitorowych układu erytroblastycznego, na których znajduje się receptor P (miejsce przyczepu wirusa). Prowadzi to do upośledzenia erytropoezy i niedokrwistości – zazwyczaj przemijającej, utrzymującej się przez około 2 tygodnie. W morfologii krwi obwodowej można wówczas stwierdzić łagodną niedokrwistość ze zmniejszonym odsetkiem retikulocytów oraz zmniejszonym hematokrytem. W pojedynczych przypadkach, zwłaszcza u pacjentów z przewlekłymi chorobami układu czerwonokrwinkowego, zakażenie parwowirusem B19 może prowadzić do przełomu aplastycznego, a u pacjentów w immunosupresji – do przewlekłej niedokrwistości aplastycznej.

Ten sam receptor, ale w mniejszej ilości, obecny jest także na megakariocytach, w śródbłonku naczyń krwionośnych i kardiomiocytach. Stąd kolejne postaci zakażenia, choć występujące jeszcze rzadziej, obejmują:

• zapalenie stawów – częściej u nastolatków i dorosłych kobiet, utrzymuje się zazwyczaj do kilku tygodni, w pojedynczych przypadkach dłużej (kilka miesięcy, a nawet lat)

• zapalenie naczyń krwionośnych – przypominające klinicznie zapalenie naczyń związane z przeciwciałami IgA (plamicę Schönleina i Henocha)

• neuroinfekcje i/lub zaburzenia neurologiczne

• inne powikłania narządowe, takie jak zapalenie/uszkodzenie mięśnia sercowego, ale ich związek przyczynowy z zakażeniem parwowirusem B19 nie został jednoznacznie potwierdzony.

Szczególną postacią zakażenia jest zakażenie płodu. Po pierwsze, cykl życia erytrocytów u płodu jest krótszy, a zatem łatwiej o przełom aplastyczny, po drugie – niedojrzały układ immunologiczny nie jest w stanie odpowiednio szybko wyeliminować wirusa, więc supresja układu czerwonokrwinkowego się przedłuża. Może to prowadzić do skrajnej niedokrwistości, uogólnionego obrzęku i śmierci płodu.

Piśmiennictwo

1. Parvoviruses. (W:) Nelson Textbook of Pediatrics. Wyd. 21., Elsevier, 2019
2. Parvovirus B19. (W:) Red Book 2018. AAP
3. UpToDate: Clinical manifestations and diagnosis of parvovirus B19 infection, Treatment and prevention of parvovirus B19 infection, Microbiology, epidemiology, and pathogenesis of parvovirus B19 infection