Czy rozpoczęcie żywienia uzupełniającego przyśpiesza zaprzestanie karmienia piersią?

Suplementacja preparatem mleka modyfikowanego bez medycznego uzasadnienia znacznie skraca czas trwania karmienia piersią (zarówno wyłącznego, jak i częściowego). W wielu badaniach naukowych oceniono czynniki ryzyka zaprzestania karmienia piersią. Udowodniono, że jest on znamiennie krótszy, jeżeli dzieci są karmione lub dokarmiane butelką. Jednak najczęstszą przyczyną sięgania po preparat mleka modyfikowanego jest brak wiary matek w możliwość wykarmienia dziecka piersią lub przekonanie o niewystarczającej ilości własnego pokarmu. Zaburza to funkcję ssania piersi i przyczynia się do rzadszego przystawiania do piersi (dziecko śpi dłużej po nakarmieniu preparatem mleka modyfikowanego), co ostatecznie destabilizuje laktację i zmniejsza wytwarzanie pokarmu.

Karmienie mieszane zwiększa prawdopodobieństwo zaprzestania karmienia piersią, ale nie wiadomo, czy karmienie pokarmem stałym (SF) ma taki sam efekt. Aby ocenić związek między wczesnym wprowadzeniem SF a zaprzestaniem karmienia piersią, przeprowadzono analizę wtórną danych z 3 dużych badań brytyjskich. Autorzy zidentyfikowali 10 407 niemowląt karmionych piersią przez ≥8–10 tygodni: 6079 urodzonych w latach 1990–1991 (badanie Avon Longitudinal Study of Parents and Children [ALSPAC]), 1500 urodzonych w latach 1998–2008 (badanie Southampton Woman’s Survey [SWS]) i 2828 urodzonych w 2010 roku (badanie Infant Feeding Survey [IFS]). Wiek pierwszego SF różnił się znacząco między kohortami, przy czym w najstarszym badaniu – ALSPAC – u 68% dzieci rozpoczęto je <4. miesiąca życia, a w pozostałych badaniach (SWS i IFS) odpowiednio tylko u 20% i 21%. We wszystkich 3 kohortach wprowadzenie SF przed ukończeniem 5. miesiąca życia wiązało się z krótszym karmieniem piersią, a u dzieci, które rozpoczęły SF przed ukończeniem 4. miesiąca życia, częściej obserwowano przedwczesne zakończenie karmienia piersią. Ponieważ matki najczęściej wprowadzały pokarmy stałe w miesiącu poprzedzającym zalecany w tym czasie wiek, w celu utrzymania karmienia piersią podawanie pokarmów stałych zaleca się opróźnić do 6. miesiąca życia.

Wyraźne zmniejszenie wskaźnika wyłącznego karmienia piersią obserwuje się po 1. i 4. miesiącu życia dzieci. Najczęstszą przyczyną zaprzestania karmienia jest niewystarczająca podaż mleka i trudności z karmieniem piersią. Wyniki te wskazują na konieczność wczesnego i ciągłego wspierania karmienia piersią po porodzie. Chociaż w różnych badaniach wykazano, że >50% kobiet odczuwa niedostateczną produkcję mleka, teoretycznie maksymalnie tylko 5% kobiet w okresie laktacji nie jest w stanie zaspokoić potrzeb żywieniowych swojego niemowlęcia.

Niezamierzoną konsekwencją wprowadzenia innych płynów lub pokarmów stałych do diety dziecka jest osłabienie laktacji i zmniejszenie wytwarzania mleka. Wczesny i stały dostęp do wykwalifikowanego wsparcia w karmieniu piersią (np. konsultantów laktacyjnych) oraz wsparcia rówieśniczego (np. programów karmienia piersią opartych na społeczności) może pomóc kobietom w radzeniu sobie z różnymi trudnościami związanymi z karmieniem piersią. Znaczne zmniejszenie wskaźnika wyłącznego karmienia piersią po 4 miesiącach sugeruje, że jest to kolejny ważny moment, aby potwierdzić, że samo mleko matki zaspokaja (większość) potrzeby żywieniowe dzieci do 6. miesiąca życia. Nie ma dowodów na to, że wprowadzanie pokarmów innych niż mleko matki przed 6. miesiącem życia poprawia zdrowie niemowląt. Dla zwiększenia wskaźników wyłącznego karmienia piersią konieczne są nie tylko działania interwencyjne (wparcie kobiet w okresie laktacji), ale także monitorowanie trendów karmienia piersią i ocena wpływu podjętych interwencji.

Piśmiennictwo

1. Agboado G., Michel E., Jackson E., Verma A.: Factors associated with breastfeeding cessation in nursing mothers in a peer support programme in Eastern Lancashire. BMC Pediatr., 2010; 10: 3
2. Camurdan A.D., Ilhan M.N., Beyazova U. i wsp.: How to achieve long-term breast-feeding: factors associated with early discontinuation. Public Health Nutr., 2008; 11 (11): 1173–1179
3. Lessa A., Garcia A.L., Emmett P. i wsp.: Does early introduction of solid feeding lead to early cessation of breastfeeding? Matern Child Nutr., 2020; 16 (4): e12944
4. Ricci C., Otterman V., Bennett T.L. i wsp.: Rates of and factors associated with exclusive and any breastfeeding at six months in Canada: an analysis of population-based cross-sectional data. BMC Pregnancy Childbirth, 2023; 23 (1): 56
5. Meek J.Y., Noble L.: Section on Breastfeeding. Policy Statement: Breastfeeding and the use of human milk. Pediatrics, 2022; 150 (1): e2022057988