Czym się różni pełne karmienie piersią od wyłącznego karmienia piersią?

21-10-2024
dr n. med. Monika Żukowska-Rubik
Poradnia Laktacyjna Centrum Medycznego „Żelazna” w Warszawie, Centrum Nauki o Laktacji w Warszawie

Wyłączne i pełne karmienie piersią zostały zdefiniowane przez WHO.

Definicja pełnego (full) karmienia piersią obejmuje wyłączne i przeważające karmienie piersią.

Wyłączne (exclusive) karmienie piersią oznacza, że dziecko jest karmione tylko mlekiem matki (bezpośrednio z piersi lub mlekiem odciąganym) lub mlekiem innej kobiety, a oprócz tego może otrzymywać tylko leki, witaminy, suplementy diety w postaci syropów lub kropli oraz płyny do nawadniania doustnego.

Przeważające (predominant) karmienie piersią, w porównaniu z wyłącznym karmieniem piersią, dopuszcza podawanie dziecku wody i innych płynów przygotowanych na bazie wody (herbatki, słodzona woda, soki, płyny do nawadniania doustnego).

W związku z tym dziecko karmione piersią w sposób pełny (wyłącznie lub przeważająco) nie otrzymuje żadnego innego mleka niż ludzkie ani żadnych innych rodzajów żywności. 

Aktualne zalecenia różnych towarzystw dotyczące czasu wyłącznego karmienia piersią i wprowadzania żywności uzupełniającej są następujące:

  • WHO zaleca wyłączne karmienie piersią przez 6 miesięcy i wprowadzanie odpowiednich posiłków uzupełniających po ukończeniu 6. miesiąca życia, z kontynuacją karmienia piersią do 2. roku życia lub dłużej

  • AAP w stanowisku z 2022 roku zaleca wyłączne karmienie piersią przez około 6 miesięcy i kontynuację karmienia tak długo, jak pragną tego wzajemnie mama i dziecko, przez 2 lata lub dłużej

  • według ESPGHAN celem, do którego należy dążyć, jest wyłączne karmienie piersią przez pierwszych 6 miesięcy życia. Częściowe lub krótsze karmienie piersią również jest korzystne. Karmienie piersią powinno być kontynuowane tak długo, jak będzie to pożądane przez matkę i dziecko. Podobne zalecenie znalazło się w aktualizacji stanowiska PTGHIŻD z 2021 roku. Wprowadzanie produktów uzupełniających należy rozpocząć, kiedy niemowlę wykazuje umiejętności rozwojowe potrzebne do ich spożywania, zwykle nie wcześniej niż od 17. tygodnia życia (początek 5. mż.) i nie później niż w 26. tygodniu życia (początek 7. mż.). Od czasu otrzymania żywności uzupełniającej dziecko nie jest już wyłącznie karmione piersią.

Piśmiennictwo

  1. WHO Global Data Bank on BreastfeedingGeneva. World Health Organization, 1996
  2. Indicators for assessing breastfeeding practices. Report of an informal meeting in June 1991. Geneva, World Health Organization
  3. WHO: Global Strategy for infant and young child feeding. WHA 55/2002/REC/1 Annex 2, 2002 polska wersja językowa: https://cnol.kobiety.med.pl/wp-content/uploads/2018/12/WHOzywienie.pdf (dostęp: 03.07.2024)
  4. Meek J.Y., Noble L.: Section on Breastfeeding. Policy Statement: Breastfeeding and the use of human milk. Pediatrics, 2022; 150 (1): e2022057988
  5. ESPGHAN Committee on Nutrition: Agostoni C., Braegger C., Decsi T. i wsp.: Breast-feeding: a commentary by the ESPGHAN Committee on Nutrition. J. Pediatr. Gastroenterol. Nutr., 2009; 49: 112–125
  6. Szajewska H., Socha P., Horvath A. i wsp.: Zasady żywienia zdrowych niemowląt. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci. Med. Prakt. Pediatr., 2021; 1: 23–44
Konferencje MP
  • Jesień Pediatryczna 2026
    XXV Krajowa Konferencja Szkoleniowa Kraków, 25–26 września
  • Seksuologia 2026
    Konferencja Naukowo-Szkoleniowa Polskiego Towarzystwa Seksuologicznego Warszawa, 4–5 grudnia
  • Wiosenne Spotkania Pediatryczne 2026
    Obejrzyj wykłady
    • pediatryczne wyzwania w praktyce
    • algorytmy postępowania
    • zrób to sam – sesja warsztatowa
    • omdlenie – od objawu do rozpoznania
    • ostry dyżur – stany nagłe w pediatrii
  • Neonatologia 2026
    Obejrzyj wykłady
    • antybiotykoterapia w neonatologii
    • toksykologia prenatalna – implikacje kliniczne
    • wstrząs, hipotensja, PDA – decyzje hemodynamiczne
    • wsparcie oddechowe noworodka
    • bezdech i sinica

Napisz do nas

Zadaj pytanie ekspertowi, przyślij ciekawy przypadek, zgłoś absurd, zaproponuj temat dziennikarzom.
Pomóż redagować portal.
Pomóż usprawnić system ochrony zdrowia.

Placówki

Szukasz poradni, oddziału lub SOR w swoim województwie? Chętnie pomożemy. Skorzystaj z naszej wyszukiwarki placówek.

Doradca medyczny

Twój pacjent ma wątpliwości, kiedy powinien zgłosić się do lekarza? Potrzebuje adresu przychodni, szpitala, apteki? Poinformuj go o Doradcy Medycznym Medycyny Praktycznej