Jakie pokarmy, inne niż mleko, należy wprowadzać do diety niemowlęcia w pierwszej kolejności i co przemawia za ich podawaniem?

Zgodnie z zaleceniami European Society for Paediatric Gastroenterology Hepatology and Nutrition (ESPGHAN) oraz Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci (PTGHiŻD) wprowadzanie pokarmów uzupełniających można rozpocząć, gdy niemowlę osiąga odpowiedni poziom rozwoju, zwykle nie wcześniej niż w 17. tygodniu życia (początek 5. mż.) i nie później niż w 26. tygodniu życia (początek 7. mż.). W tym czasie niemowlęta rozwijają zdolność spożywania pokarmów stałych, nabywają umiejętność siedzenia z podparciem, osiągają dojrzałość nerwowo-mięśniową pozwalającą im kontrolować ruchy głowy i szyi oraz jedzenie z łyżeczki. Znika również odruch wypluwania z ust ciał obcych, typowy dla wczesnego okresu niemowlęcego, co ułatwia karmienie pokarmami innymi niż płynne. 

Nowe produkty zaleca się wprowadzać stopniowo, pojedynczo, zaczynając od małej ilości (np. 2–4 łyżeczek) i obserwując reakcję dziecka. Pierwszymi pokarmami dla dzieci najczęściej są kaszki ryżowe lub zbożowe, gotowane miksowane warzywa (np. marchew) lub owoce (np. jabłko, banan), mięso, jaja oraz purée ziemniaczane, kaszki i produkty zbożowe, w tym zawierające gluten. Nie ma naukowych danych wskazujących na potrzebę eliminacji z diety pokarmów potencjalnie alergizujących lub opóźnienie ich wprowadzenia. W krajach, w których istnieje duże ryzyko alergii na orzeszki ziemne, oraz u niemowląt z grupy zwiększonego ryzyka alergii, zaleca się wczesne (po 4. mż.) wprowadzenie do diety pokarmów zawierających orzeszki ziemne, co może zmniejszyć ryzyko reakcji alergicznej.

Zgodnie z wytycznymi World Health Organization (WHO) dotyczącymi diety dzieci w wieku 6–23 miesięcy znaczenie mają:

• różnorodność diety

• włączanie do jadłospisu produktów pochodzenia zwierzęcego (mięsa, ryb lub jaj)

• regularne spożywanie owoców i warzyw

• częste spożywanie roślin strączkowych, orzechów i nasion, zwłaszcza w dietach o ograniczonej ilości mięsa, ryb, jaj i warzyw.

Zdecydowanie zaleca się unikać żywności wysoko przetworzonej, bogatej w cukry, sól, tłuszcze trans oraz napojów słodzonych.

Piśmiennictwo

1. Fewtrell M., Bronsky J., Campoy C. i wsp.: Complementary feeding: a position paper by the European Society for Paediatric Gastroenterology, Hepatology, and Nutrition (ESPGHAN) Committee on Nutrition. J. Pediatr. Gastroenterol. Nutr., 2017; 64 (1): 119–132
2. Szajewska H., Socha P., Horvath A. i wsp.: Zasady żywienia zdrowych niemowląt. Stanowisko PTGHiŻD. Med. Prakt. Pediatr., 2021; 1: 23–44 www.mp.pl/257297 (dostęp: 10.07.2024)
3. WHO Guideline for complementary feeding of infants and young children 6–23 months of age. Geneva, World Health Organization, 2023. www.who.int/publications/i/item/9789240081864 (dostęp: 10.07.2024)