Czy w diecie dzieci w wieku 1–3 lata przewiduje się jakieś restrykcje dotyczące spożywania ryb innych niż zalecane w diecie niemowląt? Czy można podawać flądrę, tuńczyka lub pstrąga hodowlanego?

Ryby są ważnym źródłem białka, nienasyconych kwasów tłuszczowych (DHA – kwas dokozaheksaenowy i EPA – kwas eikozapentaenowy), jodu, żelaza i choliny, które są kluczowe dla prawidłowego rozwoju mózgu oraz ostrości widzenia u niemowląt. W Polsce spożycie ryb jest niedostateczne. Wielu rodziców obawia się zanieczyszczenia ryb metylortęcią i dioksynami. Jednak dotyczy to przede wszystkim ryb drapieżnych, które żywią się innymi rybami i mogą kumulować w swoim organizmie metale ciężkie, w tym rtęć.

Zalecenia dotyczące spożywania poszczególnych gatunków ryb zależą od kraju. Zgodnie z wytycznymi PTGHiŻD w diecie niemowląt zaleca się uwzględnić maksymalnie 1–2 porcje tłustych ryb morskich tygodniowo (ok. 250 mg EPA + DHA/24 h). Ryby należy podawać w małych porcjach, obserwując reakcję organizmu dziecka.

Do tłustych ryb morskich zalecanych w diecie małych dzieci należą: łosoś norweski (hodowlany), szprot, sardynki, pstrąg (hodowlany), sum, ryba maślana, dorsz, makrela atlantycka, morszczuk oraz anchois. Małe dzieci mogą też spożywać flądrę, ale pod warunkiem, że pochodzi z czystych, kontrolowanych wód, co minimalizuje ryzyko zanieczyszczeń. Małym dzieciom nie należy natomiast podawać ryb drapieżnych, na przykład makreli królewskiej, rekina, marlina, pangi, tuńczyka (spożycie powinno być ograniczone), szczupaka, tilapii, miecznika i płytecznika oraz wędzonego łososia i śledzia z Bałtyku.

Amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA) zaleca, aby dzieci spożywały ryby 2 razy w tygodniu w porcji dostosowanej do wieku:

• w wieku 1–3 lat: porcja to 1 uncja (ok. 25–30 g)

• w wieku 4–7 lat: porcja to 2 uncje (ok. 50–60 g)

• w wieku 8–10 lat: porcja to 3 uncje (ok. 75–90 g)

• w wieku ≥11 lat: porcja to 4 uncje (ok. 100–120 g).

Wybór różnych gatunków ryb zwiększa wszechstronność przyjmowanych składników odżywczych i zmniejsza ryzyko narażenia na zanieczyszczenia.

Ryby powinny być odpowiednio przygotowane (minimalna temperatura obróbki to 65oC), aby zabić potencjalne pasożyty i patogeny. Małym dzieciom nie powinno się podawać ryb surowych (p. Od jakiego wieku dzieci mogą spożywać surową rybę (np. sushi, tatar)? – przyp. red.). Należy także unikać ryb wędzonych, które zawierają szkodliwe węglowodory aromatyczne i aminy heterocykliczne oraz duże stężenie soli.

Piśmiennictwo

1. Szajewska H., Socha P., Horvath A. i wsp.: Zasady żywienia zdrowych niemowląt.
   Stanowisko PTGHiŻD. Med. Prakt. Pediatr., 2021; 1: 23–44. www.mp.pl/257297 (dostęp:
   10.07.2024)
2. Czerwionka–Szaflarska M., Socha P., Mojska H. i wsp.: Stanowisko Grupy Ekspertów
   w sprawie suplementacji kwasu dokozaheksaenowego (DHA) i innych kwasów
   tłuszczowych omega–3 w populacji kobiet ciężarnych, karmiących piersią, niemowląt
   oraz dzieci i młodzieży. Stand. Med. Pediatr., 2023; 20: 505–517
3. Food and Drug Administration: Advice About Eating Fish. www.fda.gov/food/consumers/advice–about–eating–fish (dostęp: 16.07.2024)