Czy w diecie dzieci starszych i młodzieży należy uwzględnić mleko? Jeśli tak, to w jakiej ilości? Czy należy polecać mleko UHT?

Dzieciom i młodzieży należy zalecać picie mleka. Opublikowane w 2023 roku brytyjskie zalecenia Scientific Advisory Committee on Nutrition (SACN) dla dzieci w wieku 1–5 lat przewidują spożywanie pasteryzowanego mleka pełnego i półtłustego >1. roku życia. Mleko pełne i półtłuste można podawać w tym wieku jako główny napój. Zaleca się spożywanie niesłodzonych produktów mlecznych, takich jak jogurty, kefiry itp. Należy natomiast ograniczyć spożycie mleka smakowego i słodzonego, pasteryzowanego, odtłuszczonego mleka krowiego i mleka 1%. Mleko zawiera dużo wapnia i fosforu, co w obecności innych składników mleka, takich jak laktoza, zwiększa ich wchłanianie. Jednak wchłanianie wapnia w jelitach nie musi odpowiadać jego biodostępności, co utrudnia ocenę znaczenia spożywania mleka w tym aspekcie. Spożycie mleka krowiego sprzyja wzrastaniu, szczególnie w okresie intensywnego wzrostu. Ma to związek z wysoką jakością białka w mleku, obecnością minerałów i laktozy. Duże spożycie białka we wczesnym (niemowlęcym) okresie życia może zwiększyć ryzyko nadwagi i otyłości, ale takiej zależności nie obserwowano u dzieci starszych. Dlatego małe dzieci powinny spożywać do 500 ml mleka na dobę. W przypadku starszych dzieci i młodzieży spożycie mleka bardziej zależy od warunków środowiskowych, rodzinnych i upodobań niż od realizacji zaleceń.

Skrót UHT pochodzi od angielskich słów Ultra-High Temperature (ultrawysoka temperatura). Metoda ta polega na bardzo szybkim podgrzewaniu mleka do temperatury 135–150oC przez 1–5 sekund i jego natychmiastowym schłodzeniu do około 20oC. Technika UHT pozwala na eliminację drobnoustrojów tworzących przetrwalniki i umożliwia znaczne wydłużenie okresu przydatności do spożycia przy przechowywaniu w temperaturze pokojowej. Właściwości mleka UHT może zaburzać siarkowy smak, a podczas przechowywania może dojść do oddzielenia się tłuszczu, powstania osadu lub żelowania. Nie ma wystarczających danych pozwalających polecać lub nie polecać picia mleka UHT.

Piśmiennictwo

1. Scientific Advisory Committee on Nutrition: SACN report: feeding young children aged 1 to 5 years. www.gov.uk/government/publications/sacn-report-feeding-young-children-aged-1-to-5-years (dostęp: 15.07.2024)
2. Guéguen L., Pointillart A.: The bioavailability of dietary calcium. J. Am. Coll. Nutr., 2000; 19 (supl. 2): 119S–136S
3. Grenov B., Larnkjar A., Molgaard C., Michaelsen K.F.: Role of milk and dairy products in growth of the child. Nestle Nutr. Inst. Workshop Ser., 2020; 93: 77–90
4. Krishna T.C., Najda A., Bains A. i wsp.: Influence of ultra-heat treatment on properties of milk proteins. Polymers (Basel), 2021; 13 (18): 3164