Jak postępować z dzieckiem, które „lubi” tylko jeden rodzaj posiłków?

Jeśli dziecko „lubi” tylko jeden rodzaj posiłków, ale zjada również inne pokarmy, nie ma trudności z obróbką kęsa pokarmowego ani połykaniem, otrzymuje dobrze zbilansowaną dietę i jest prawidłowo odżywione, należy zachęcać rodziców, aby karmili swoje dzieci zgodnie z zasadami responsywnego karmienia (ang. responsive feeding). Taki wzorzec karmienia zaleca zdrowym niemowlętom i dzieciom zarówno WHO, jak i PTGHiŻD.

Responsywne karmienie niemowlęcia polega na prawidłowym odczytywaniu jego zachowań i odpowiedniej reakcja przez opiekuna na oznaki głodu i sytości dziecka. U dzieci starszych ten wzorzec oparty jest na podziale odpowiedzialności w odniesieniu do spożywania posiłków. Opiekun decyduje, jaki rodzaj pokarmu zostanie przygotowany na posiłek, kiedy i gdzie zostanie on podany, natomiast dziecko decyduje ile, i czy w ogóle zje zaproponowany posiłek. Dodatkowo zaleca się m.in.:

• zapewnienie komfortu podczas posiłku (np. dobierając odpowiednie krzesło)

• zachęcanie dziecka do jedzenia, ale nie zmuszanie do niego

• minimalizowanie czynników rozpraszających (np. oglądanie telewizji podczas posiłków)

• wrażliwość i zwracanie uwagi na oznaki głodu lub sytości u dziecka

• okazywanie ciepła, troski i czułości podczas karmienia

• wspólne spożywanie posiłków

• proponowanie dziecku pokarmów o różnym smaku, wyglądzie i konsystencji

• nieużywanie pokarmu do uspokojenia dziecka lub jako nagrody

• usystematyzowanie liczby posiłków i czasu ich trwania.

Jeśli jednak dziecko przejawia nasilone trudności w karmieniu, które negatywnie wpływają na stan odżywienia, sferę emocjonalno-społeczną dziecka oraz optymalne zbilansowanie diety, zarówno dziecko, jak i całą rodzinę należy objąć opieką interdyscyplinarnego zespołu: lekarza, dietetyka, psychologa, analityka zachowania i neurologopedy. Nasilenie trudności w karmieniu dziecka można ocenić na podstawie skali montrealskiej (The Montreal Children’s Hospital Feeding Scale – MCH-FS [p. Zaburzenie polegające na ograniczaniu/unikaniu przyjmowania pokarmów, czyli co wiemy o ARFID? – przyp. red.]), która pozwala szybko zebrać informacje o problemie dziecka z przyjmowaniem pokarmów (ocenia zachowanie podczas posiłków, nadwrażliwość w obrębie jamy ustnej, sprawność jamy ustnej, łaknienie, obawy rodziców dotyczące karmienia, strategie rodzicielskie stosowane w trakcie karmienia, relacje rodzinne związane z karmieniem). Skala montrealska jest przeznaczona dla dzieci w wieku od 6 miesięcy do 6 lat.

W przypadku nasilonych trudności związanych z karmieniem (jedzeniem) u dziecka proponuje się:

• zebrać szczegółowy wywiad medyczny i żywieniowy

• przeanalizować dotychczasowe żywienie dziecka (ocena 3-dniowego zapisu diety)

• przeprowadzić badanie przedmiotowe z oceną rozwoju fizycznego i psychoruchowego

• zlecić badanie psychologiczne oraz logopedyczne dziecka (analiza i ocena procesu karmienia).

Dopiero takie holistyczne spojrzenie umożliwi poznanie mechanizmu prezentowanych trudności, postawienie odpowiedniej diagnozy oraz zaproponowanie odpowiedniej interwencji, dopasowanej do potrzeb i możliwości dziecka.

Piśmiennictwo

1. Bąbik K., Dziechciarz P., Horvath A., Ostaszewski P.: The Polish version of the Montreal Children’s Hospital Feeding Scale (MCH-FS): translation, cross-cultural adaptation, and validation. Pediatr. Pol. 2019; 94 (5): 299–305
2. Cormack J., Rowell K., Postăvaru G.I.: Self-determination theory as a theoretical framework for a responsive approach to child feeding. J Nutr. Educ. Behav., 2020; 52 (6): 646–651
3. WHO Guideline for complementary feeding of i of the breastfed child. Pan American Health Organization, Washington, DC 2003. www.who.int/publications/i/item/9275124604 (dostęp: 16.07.2024)
4. Pérez-Escamilla R., Jimenez E.Y., Dewey K.G.: Responsive feeding recommendations: harmonizing integration into dietary guidelines for infants and young children. Curr. Dev. Nutr., 2021; 5 (6): nzab076
5. Powell F., Farrow C., Meyer C., Haycraft E.: The importance of mealtime structure for reducing child food fussiness. Matern. Child Nutr., 2017; 13 (2): e12296
6. Rybak A., Bąbik K.: Trudności w karmieniu u dzieci. (W:) Szajewska H., Horvath A.: Żywienie i leczenie żywieniowe dzieci i młodzieży. Kraków, Medycyna Praktyczna, 2017: 277–281
7. Silverman A.H.: Interdisciplinary care for feeding problems in children. Nutr. Clin. Pract., 2010; 25 (2): 160–165
8. Szajewska H., Socha P., Horvath A. i wsp.: Zasady żywienia zdrowych niemowląt. Stanowisko PTGHiŻD. Med. Prakt. Pediatr., 2021; 1: 23–44 www.mp.pl/257297 (dostęp: 10.07.2024)