Czy rutynowe wykonywanie zabiegu Credego u noworodków urodzonych przez zdrowe matki jest uzasadnione? Jak wygląda bilans korzyści i działań niepożądanych?

Rzeżączkowe zapalenie szyjki macicy dotyczy <1% kobiet zamieszkujących w krajach rozwiniętych. Ryzyko wystąpienia zapalenia spojówek u noworodka chorej matki wynosi 30–47% i dotyczy ono również dzieci urodzonych drogą cesarskiego cięcia. Konsekwencje rzeżączkowego zapalenia spojówek są bardzo poważne i mogą doprowadzić do ślepoty. Aktualnie w Polsce i w wielu innych krajach nie wykonuje się powszechnych badań ciężarnych w kierunku rzeżączki. Nawet gdyby je wykonywano, to aktualne metody nie dają 100% pewności, że matka jest zdrowa.

W ramach profilaktyki rzeżączkowego zapalenia spojówek u noworodków wykonuje się zabieg Credego. Obecnie używa się 1% roztwór azotanu srebra, który należy zakroplić do dolnego załamka worka spojówkowego w ciągu 2 godzin po porodzie. Alternatywnie w profilaktyce rzeżączkowego i chlamydiowego zapalenia spojówek można zastosować 0,5% erytromycynę. Nie jest to już wtedy zabieg Credego. W niektórych krajach jest to jedyny sposób postępowania. Problemem jest jednak narastająca oporność dwoinek rzeżączki na antybiotyki.

Polskie Towarzystwo Okulistyczne (PTO) i Polskie Towarzystwo Neonatologiczne (PTN) zalecają stosowanie profilaktyki rzeżączkowego zapalenia spojówek. Mówi o tym również najnowsze rozporządzenie w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej. PTO w profilaktyce zakażeń okołoporodowych noworodków zaleca stosowanie: 1% roztworu azotanu srebra, 0,5% maści z erytromycyną lub 1% maści z tetracykliną. Prawidłowo przeprowadzony zabieg Credego nie wywołuje poważnych działań niepożądanych. Jego następstwem może być chemiczne zapalenie spojówek w postaci ich podrażnienia, które ustępuje samoistnie w ciągu około 1–2 dni przy standardowej pielęgnacji oczu dziecka.

Piśmiennictwo

1. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej
2. www.pto.com.pl
3. Standardy opieki medycznej nad noworodkiem w Polsce. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Neonatologicznego. Wyd. III, Warszawa, 2019
4. www.perinatalservicesbc.ca