Jak długo po wypisie ze szpitala monitorować parametry gospodarki wapniowo-fosforanowej u wcześniaków? Jakie parametry i jak często należy oznaczać?

W postępowaniu powypisowym wcześniaków należy uwzględnić czynniki ryzyka wystąpienia osteopenii, do których należą:

• urodzeniowa masa ciała <1500 g

• wiek płodowy <28. tygodnia

• całkowite żywienie parenteralne >4 tygodni

• stosowanie leków moczopędnych oraz glikokortykosteroidów.

Szczególnie u tych dzieci należy monitorować parametry gospodarki Ca–P: stężenie wapnia, fosforanów i kreatyniny we krwi i moczu oraz aktywność fosfatazy alkalicznej (FA) w surowicy krwi. Wyniki tych pomiarów służą m.in. do oceny współczynników Ca/kreatynina, P/kreatynina i zwrotnego wchłaniania fosforanów (TRP), określających stopień kalcurii i fosfaturii, pomocnych w ustaleniu prawidłowego poziomu suplementacji wapnia i fosforanów. Ocenę tych parametrów przeprowadza się w okresie hospitalizacji dziecka, a po jego wypisie ze szpitala kontroluje co 2–4 tygodni. Niekiedy wskazana jest również ocena stężenia 25(OH)D i rzadziej parathormonu (PTH, znaczne koszty badania). Jeśli aktywność FA >800 IU/l, badania powtarza się co miesiąc do momentu zmniejszenia się tej aktywności do <600 IU/l. W przypadku wystąpienia u dziecka zaburzeń w gospodarce Ca–P ze wzrostem aktywności FA >1000 IU/l i zmniejszeniem stężenia P we krwi należy wdrożyć odpowiednie leczenie. Oznaczenia kontrolne wykonuje się co 2–4 tygodni do czasu ustąpienia nieprawidłowości. Zaleca się ponadto USG nerek, a w przypadkach niewyjaśnionych złamań lub problemów diagnostycznych – RTG kości.

Warto wiedzieć, że stężenie fosforanów <1,8 mmol/l oraz aktywność FA >900 IU/l we krwi to najlepsze wskaźniki rozpoznania osteopenii wcześniaków (czułość 100%, swoistość 70%).

Piśmiennictwo

1. Wesół-Kucharska D., Laskowska J., Sibilska M. i wsp.: Zapobieganie osteopenii u wcześniaków. Medycyna Wieku Rozwojowego, 2008; XII, 4 (I): 924–932
2. www.uptodate.com