Jakie są objawy alarmujące u dziecka z zaparciem, które wskazują na przyczynę organiczną choroby?

Objawy różnicujące zaparcie o podłożu organicznym od podłoża czynnościowego wymieniono w tabeli. Należy podkreślić, że objawy zebrane z wywiadu i badania przedmiotowego są różne w zależności od wieku dziecka. U noworodka będzie to opóźnione oddanie smółki, a u niemowlęcia zaparcie połączone z opóźnieniem rozwoju fizycznego, powiększeniem obwodu brzucha i upośledzeniem łaknienia. U dzieci starszych zalegające masy kałowe mogą powodować stany niedrożności lub podniedrożności, co skłania do rozważenia leczenia chirurgicznego.

Zwolnienie tempa wzrastania lub chudnięcie zawsze wymaga poszukiwania przyczyny tych zaburzeń. Niepokojące jest także współwystępowanie innych objawów, wskazujących na jedną z chorób organicznych, w przebiegu której może wystąpić zaparcie. Najważniejsze z tych chorób wymieniono powyżej.

W początkowym okresie leczenia celowe jest wykonanie badań przesiewowych (morfologia krwi, OB, stężenie CRP, stężenie sodu, potasu, wapnia, fosforanów, glukozy, kreatyniny, badanie ogólne moczu, USG brzucha). Stwierdzenie odchyleń stanowi wskazanie do przeprowadzenia badań celowanych.

U dzieci z zaparciem nie powinien niepokoić ból brzucha i obecność krwi powlekającej stolec, która najczęściej pojawia się w wyniku uszkodzenia błony śluzowej przez twarde masy kałowe. (2013, 2014)

Piśmiennictwo

1. Ryżko J., Socha J.: Zaburzenia czynnościowe układu pokarmowego u dzieci i młodzieży. Warszawa, PZWL, 2004
2. Baker S.S., Liptak G.S., Colletti R.B.: Evaluation and treatment of constipation in infants and children: recommendations of the North American Society for Pediatric Gastroenterology, Hepatology and Nutrition. J. Pediatr. Gastroenterol. Nutr., 2006; 43 (3): e1–13 (p. Med. Prakt. Pediatr. 3/2007, s. 34–45, oraz 4/2007, s. 23–31 – przyp. red.)
3. Ryżko J.: Biegunki i zaparcia. Warszawa, PZWL, 2009