Czy wada zgryzu u dziecka z uzębieniem mlecznym wymaga leczenia ortodontycznego?

Leczenie ortodontyczne rozpoczynane u dzieci z uzębieniem mlecznym nazywane jest leczeniem wczesnym, interceptywnym lub zapobiegawczym. Stosuje się je zwłaszcza u dzieci ze zgryzem krzyżowym, bocznym czynnościowym przemieszczeniem żuchwy związanym z przeszkodami zgryzowymi (kolizją w zwieraniu zębów górnych i dolnych), z niedorozwojem szczęki, rozszczepem wargi i podniebienia oraz dużym nagryzem poziomym lub pionowym. Wczesne leczenie ortodontyczne jest także wskazane w przypadku przedwczesnej utraty zębów mlecznych, braku zawiązków zębów, stłoczeń zębów, parafunkcji (szkodliwych nawyków) i dysfunkcji.

Leczenie dzieci z uzębieniem mlecznym polega na reedukacji w zakresie czynności narządu żucia, tj. oddychania, połykania, artykulacji i żucia (uświadomienie dziecku nieprawidłowych nawyków i wprowadzenie prawidłowych poprzez systematyczne ćwiczenia; często konieczna jest współpraca z laryngologiem, logopedą lub foniatrą), stosowaniu prostych aparatów ortodontycznych (np. płytki przedsionkowe, utrzymywacze przestrzeni, ortodontyczne protezy dziecięce i aparaty zdejmowane), szlifowaniu (opiłowywaniu) zębów mlecznych oraz mioterapii. Wyróżnia się dwa rodzaje mioterapii:

• bierną, polegającą na masowaniu mięśni hipotonicznych i zwiększaniu ich napięcia (np. za pomocą czynnościowych aparatów ortodontycznych lub krążka Friela)

• czynną, która polega na świadomym napinaniu i rozluźnianiu mięśni.

Należy podkreślić, że częstą przyczyną wad zgryzu jest choroba próchnicowa i przedwczesna utrata zębów mlecznych. W przypadku wczesnej ekstrakcji zębów mlecznych konieczne jest zastosowanie ortodontycznej protezy dziecięcej w celu utrzymania przestrzeni po utraconym zębie dla zęba stałego, poprawy czynności narządu żucia (oddychanie, połykanie, odgryzanie, żucie pokarmów oraz wymowa) i zapewniania estetyki uśmiechu (w razie utraty zębów w odcinku przednim).

Piśmiennictwo

1. Karłowska I. (red): Zarys współczesnej ortodoncji. Warszawa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2008
2. Szpringer-Nodzak M., Wochna-Sobańska M. (red): Stomatologia wieku rozwojowego. Warszawa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2003