Czy w warunkach ambulatoryjnych można kontynuować prowadzoną w szpitalu terapię zapalenia oskrzelików inhalacjami z hipertonicznego (3%, 5%) roztworu NaCl?

Rozpoczętą w szpitalu terapię zapalenia oskrzelików inhalacjami z hipertonicznego (3–5%) roztworu NaCl można kontynuować, jeżeli dziecko dobrze tolerowało takie leczenie w warunkach szpitalnych, a do domu zostało wypisane po uzyskaniu stabilnej poprawy.

Główny mechanizm działania hipertonicznego roztworu soli to efekt osmotyczny, który ułatwia odbudowę warstwy płynu okołorzęskowego, a także prawdopodobnie prowadzi do zmniejszenia obrzęku błony śluzowej. Ten efekt wraz z pobudzaniem kaszlu ułatwia ewakuację wydzieliny, a w rezultacie poprawia drożność drobnych oskrzeli. Ponieważ u dzieci z nadreaktywnością oskrzeli inhalacje hipertonicznego roztworu soli mogą prowokować wystąpienie skurczu oskrzeli, przed ich rozpoczęciem podaje się lek rozszerzający oskrzela (salbutamol lub fenoterol, ewentualnie z bromkiem ipratropium). Inne rozwiązanie polega na podawaniu hipertonicznego roztworu soli razem z lekiem rozszerzającym oskrzela.

Trzeba zaznaczyć, że wprawdzie takie leczenie dość dobrze przebadano w warunkach szpitalnych, prowadzono jednak badania z udziałem małych grup dzieci i zastosowaniem odmiennych protokołów (różne stężenia roztworu soli, różna liczba inhalacji, systemy nebulizacyjne i punkty czasowe obserwacji). Ponadto nie wszystkie prace wykazywały efekt lepszy po podaniu hipertonicznego roztworu soli niż po zastosowaniu roztworu fizjologicznego. W szczególności nie są dostępne badania prowadzone u dzieci leczonych ambulatoryjnie, i choć bezpieczeństwo tej formy terapii nie budzi wątpliwości, warto indywidualnie ocenić, czy przynosi spodziewane efekty u leczonego dziecka. W przypadku stwierdzenia nadmiaru wydzieliny w drogach oddechowych uzasadnione jest dołączenie odpowiednio dobranej fizjoterapii klatki piersiowej, którą należy rozpocząć natychmiast po zakończeniu inhalacji. (2014)

Piśmiennictwo

1. Mandelberg A., Amirav I.: Hypertonic saline or high volume normal saline for viral bronchiolitis: mechanisms and rationale. Pediatr. Pulmonol., 2010; 45: 36–40
2. Zhang L., Mendoza-Sassi R.A., Wainwright C., Klassen T.P.: Nebulized hypertonic saline solution for acute bronchiolitis in infants (Review). Cochrane Database Syst. Rev., 2013; 7: CD006458