Czy antybiotyki podawane miejscowo są skuteczne w leczeniu zapalenia górnych dróg oddechowych (np. fuzafungina)?

Ostre stany zapalne górnych dróg oddechowych (ostry nieżyt nosa, gardła, rhinosinusitis – zapalenie zatok przynosowych) w większości przypadków są wywoływane przez wirusy. W związku z tym stosowanie antybiotyków miejscowo lub ogólnie w takich przypadkach jest nieuzasadnione, a ponadto może zwiększyć udział bakterii wielolekoopornych w kolejnych zakażeniach. Należy zauważyć, że obecność ropnej wydzieliny w nosogardle nie jest jednoznacznym objawem zakażenia o etiologii bakteryjnej i może ona występować także w przebiegu zakażenia wirusowego.

Według najnowszych wytycznych dotyczących postępowania w rhinosinusitis antybiotykoterapię ogólną należy zastosować, gdy stan zapalny utrzymuje się przez ponad 7–10 dni lub gdy objawy utrzymują się albo nasilają po upływie 5 dni i stan pacjenta jest ciężki. W zaleceniach tych nie uwzględniono antybiotyków podawanych miejscowo.

Nieco odmienna sytuacja może wynikać z miejscowego stosowania fuzafunginy, która działa przeciwbakteryjnie i przeciwzapalnie, nie przenika do krwiobiegu i – co ważne – według producenta nie powoduje oporności bakteryjnej bezpośredniej i krzyżowej. Zastanawia i budzi pewne zdziwienie fakt, że pomimo powszechnego stosowania fuzafunginy, brakuje obiektywnych badań oceniających skuteczność tego antybiotyku. Ostatni przegląd obejmujący tylko 3 badania (z randomizacją, z podwójnie ślepą próbą), przeprowadzone wśród dorosłych chorych na rhinosinusitis, wykazał korzystny efekt leczniczy fuzafunginy zgodnie z opinią lekarzy i chorych. Brakuje badań oceniających skuteczność tego preparatu u dzieci. Obecność fuzafunginy na rynku daje jeden korzystny efekt uboczny – ograniczenie zalecania antybiotyków systemowych w leczeniu wirusowych zakażeń górnych dróg oddechowych.

Należy nadmienić (zgodnie z informacją producenta), że leku tego nie należy podawać dzieciom do 30. miesiąca życia, a u osób z nadreaktywnością dróg oddechowych (skurcz krtani, oskrzeli) może on wywołać reakcje niepożądane. (2013, 2014)

Piśmiennictwo

1. Fokkens W., Lund V., Bachert C. i wsp.: EAACI position paper on rhinosinusitis and nasal polyps executive summary. Allergy, 2005; 60: 583–601
2. Lund V.J., Grouin J.M., Eccles R. i wsp.: Efficacy of fusafungine in acute rhinopharyngitis: a pooled analysis. Rhinology, 2004; 42: 207–212
3. Bercin S., Ural A., Kutluhan A.: Effects of topical drops and sprays on mucociliary transport time and nasal air flow. Acta Otolaryngol., 2009; 129: 1257–1261
4. Fagnani F., German-Fattal M.: Antibiotic prescribing patterns of French GPs for upper respiratory tract infections: impact of fusafungine on rates of prescription of systemic antibiotics. Am. J. Respir. Med., 2003; 2: 491–498