Czy u dzieci z mutacją 1078delT/3849+10kbC⇒T bez nawracających infekcji można zrezygnować z leczenia?

W dostępnych bazach danych nie znalazłem informacji na temat konfiguracji mutacji 1078delT/3849+10kbC⇒T. Informacje o samych mutacjach przedstawiłem poniżej.

• Mutacja 1078delT (inne zapisy: p.Phe316LeufsX12, c.948delT, 1080delT) należy do mutacji patogennych (delecja), zmniejszających liczbę czynnych cząstek CFTR. Dla chorych z mutacją 1078delT i drugą mutacją patogenną charakterystyczne jest duże stężenie chloru (śr. ok. 98 mEq/l) – 92% z nich ma niewydolność zewnątrzwydzielniczą trzustki, a 63% jest zakażonych P. aeruginosa.

• Mutacja 3849+10kbC⇒T (inne zapisy: 3849+10kbC⇒T, c.3718-2477C⇒T, c.3717+12191C⇒T, 3850-2477C⇒T, 3849+12191C⇒T) jest zaliczana do mutacji patogennych (zmiana nukleotydu, klasa V mutacji). Chorzy z mutacją 3849+10kbC⇒T i drugą patogenną cechują się nieco zwiększonym stężeniem chloru (śr. ok. 66 mEq/l). U 1/3 chorych obserwuje się niewydolność zewnątrzwydzielniczą trzustki, a 56% chorych jest zakażonych P. aeruginosa. U wielu chorych na mukowiscydozę z obecnością mutacji 3849+10kbC⇒T co najmniej w 1 allelu obserwuje się „łagodny” fenotyp, który opóźnia ustalenie rozpoznania z powodu nietypowego przebiegu (brak lub późny rozwój niewydolności trzustki, brak zaburzeń ze strony przewodu pokarmowego, łagodniejsze zmiany obturacyjne w układzie oddechowym), ale także nierzadko ujemnego lub granicznego wyniku testu potowego. Wynika to z faktu, że u chorych z mutacją klasy IV lub V (jak 3849+10kbC⇒T) w połączeniu z inną mutacją prowadzącą do choroby (np. F508del) często zachowana jest pewna resztkowa aktywność CFTR, która prowadzi do rozwoju łagodniejszego fenotypu i dłuższego przeżycia. Nierzadko u osób z mutacjami CFTR, które dają około 10% normalnego poziomu mRNA CFTR, obserwuje się tylko jeden objaw mukowiscydozy, taki jak wrodzony dwustronny brak nasieniowodów u mężczyzn, choć niektórzy mężczyźni z mutacją 3849+10kbC⇒T mają dzieci biologiczne.

Podsumowując, przy konfiguracji mutacji 1078delT/3849+10kbC⇒T choroba może mieć łagodny przebieg, zdeterminowany obecnością mutacji 3849+10kbC⇒T. U dzieci z tej grupy należy regularnie monitorować stan zdrowia i wykonywać wybrane badania dodatkowe w celu dostosowania intensywności ewentualnego leczenia objawowego. Zgodnie z charakterystyką produktu leczniczego, dornazę alfa należy stosować w leczeniu mukowiscydozy u pacjentów z FVC >40% normy (czyli w wieku co najmniej szkolnym, zdolnych do wykonania spirometrii), ale ośrodek wyspecjalizowany w leczeniu mukowiscydozy może podjąć decyzję o zastosowaniu dornazy u dzieci w wieku <5 lat (jeśli jest to uzasadnione). Oczywiście, dziecko powinno otrzymać wszystkie obowiązkowe oraz zalecane szczepienia, zwłaszcza chroniące przed chorobami układu oddechowego.

Piśmiennictwo

1. Brennan M.L., Schrijver I.: Cystic fibrosis. A review of associated phenotypes, use of molecular diagnostic approaches, genetic characteristics, progress, and dilemmas. J. Mol. Diagn., 2016; 18 (1): 3–14 
2. Chang E.H., Zabner J.: Precision genomic medicine in cystic fibrosis. Clin. Trans. Sci., 2015; 8: 606–610 
3. https://cftr2.org 
4. Charakterystyka Produktu Leczniczego Pulmozyme