Czy warto stosować preparaty jeżówki w leczeniu infekcji górnych dróg oddechowych? Czy skuteczniejsze są preparaty samej jeżówki, czy preparaty złożone (np. Esberitox)?

Preparaty jeżówki (Echinacea ssp.), sprzedawane jako leki bez recepty i intensywnie reklamowane w radio i TV, cieszą się niesłabnącą popularnością. Szacuje się, że aż 40% osób sięgających po leki roślinne przyjmuje regularnie preparaty „na odporność” z tej grupy. Po serii entuzjastycznych doniesień pochodzących z badań in vitro z wykorzystaniem wyciągów z jeżówki podjęto szereg badań klinicznych z wykorzystaniem ekstraktów z korzenia lub pędów jeżówki z celu wzmacniania odporności.

Jedno z pierwszych dobrze zaplanowanych badań z zastosowaniem jeżówki w zapobieganiu zakażeniom układu oddechowego przeprowadził Turner i wsp. Badaniem tym objęto grupę ochotników eksperymentalnie zakażonych rynowirusem. Inokulację wirusa poprzedzono kilkutygodniowym przyjmowaniem preparatu jeżówki. Badanie było poprawne pod względem metodologicznym (RCT, kontrolowane placebo, podwójnie ślepa próba) i wykazano w nim brak jakichkolwiek różnic w podatności na zakażenie górnych dróg oddechowych między grupą otrzymująca jeżówkę i placebo.

Poza wspomnianym badaniem dotychczas opublikowano kilkanaście innych dobrze zaplanowanych prac z wykorzystaniem jeżówki jako preparatu immunostymulującego. Wyniki metaanalizy uwzględniającej te badania (Linde i wsp.) sugerują ostrożność przy formułowaniu opinii zalecających stosowanie jeżówki w długofalowym stymulowaniu odporności u dzieci.

Reasumując, aktualnie nie dysponujemy mocnymi danymi potwierdzającymi skuteczność preparatów jeżówki (ani samej, ani złożonej) w zapobieganiu infekcjom układu oddechowego u dorosłych i dzieci. (2013, 2014)

Piśmiennictwo

1. Turner R.B., Bauer R., Woelkart K. i wsp.: An evaluation of Echinacea angustifolia in experimental rhinovirus infections. N. Engl. J. Med., 2005; 353 (4): 341–348
2. Linde K., Barrett B., Wolkart K. i wsp.: Echinacea for preventing and treating the common cold. Cochrane Database Syst. Rev., 2007; (1): CD000 530
3. Feleszko W., Zalewski B.M., Ruszczynski M.: Non-specific immune stimulation. Separating the wheat from the chaff. Paediatr. Respir. Rev., 2013 Oct 29. pii: S1526-0542(13)00123-1. doi: 10.1016/j.prrv.2013.10.006