Jakie objawy sugerują rozpoznanie nawracającej brodawczakowatości dróg oddechowych?

Pytanie nadesłane do Redakcji

Jakie objawy sugerują rozpoznanie nawracającej brodawczakowatości dróg oddechowych (RRP)? Czy są jakieś dane naukowe dotyczące zapobiegania tej chorobie za pomocą szczepionek przeciwko ludzkiemu wirusowi brodawczaka (HPV) zawierających typ 6 i 11?

Odpowiedź

RRP jest najczęstszym niezłośliwym nowotworem krtani wieku dziecięcego, który rocznie występuje u 4,3/100 000 dzieci. Zmiany wywołuje HPV typu 6 i 11 z rodzaju Papillomavirus, który zakaża komórki nabłonka płaskiego dróg oddechowych, prowadząc do ich rozrostu w postaci kalafiorowatych tworów brodawczaków. Zmiany zlokalizowane są najczęściej w obrębie krtani, ale mogą się rozprzestrzeniać, obejmując sąsiadujące rejony dróg oddechowych. Przebieg choroby może być różny, od postaci lekkiej z samoistną remisją do agresywnej z szybkim wzrostem brodawczaków i upośledzeniem drożności dróg oddechowych, wymagającym licznych zabiegów chirurgicznych i leczenia uzupełniającego. Czynnikami ryzyka ciężkiego przebiegu klinicznego jest zakażenie HPV typu 11 i wiek <5. roku życia w momencie rozpoznania. Ryzyko zezłośliwienia zmian u dzieci jest małe.

Głównym objawem klinicznym RRP jest narastająca w czasie chrypka niezwiązana z infekcją dróg oddechowych, do której dołącza stridor (nazywany również świstem lub szmerem krtaniowym), będący objawem zwężenia górnego odcinka dróg oddechowych. Ze względu na rzadkie występowanie i brak możliwości oceny krtani poza gabinetem laryngologicznym obturacja dróg oddechowych z chrypką czasami jest mylona z astmą, podgłośniowym zapaleniem krtani, guzkami głosowymi lub przewlekłym zapaleniem oskrzeli.

Istotny wpływ na częstość RRP mają szczepienia przeciwko HPV. W 2006 roku amerykański urząd Food and Drug Administration (FDA) zarejestrował pierwszą szczepionkę przeciwko 4 typom wirusa HPV (6, 11, 16 i 18) – Gardasil, przeznaczoną także do profilaktyki RRP. Obecnie dostępna jest szczepionka 9-walentna: Gardasil 9, skierowana dodatkowo przeciwko HPV typu: 31, 33, 45, 52 i 58.

Skuteczność szczepień przeciwko HPV w zapobieganiu zachorowaniom na RRP oceniono w Australii, gdzie narodowy program szczepień obowiązuje od 2007 roku. Wyszczepialność w Australii była duża i wynosiła >80% u dziewcząt oraz >75% u chłopców. Częstość RRP zmniejszyła się z 0,16 do 0,02/100 000 dzieci rocznie, a w 2019 roku nie zanotowano nowych przypadków RRP. Wstępne dane wskazują również na istotne zmniejszenie liczby zachorowań w USA i Kanadzie. Takie wnioski wysunięto, porównując przypadki zachorowań po wprowadzeniu profilaktyki w latach 2012–2013 z okresem przed wprowadzeniem szczepień (lata 2004–2005). Wyniki badań wskazują, że szczepionka przeciwko HPV może odgrywać pewną rolę nie tylko w zapobieganiu, ale także leczeniu RRP. Po zastosowaniu 9-walentnej szczepionki przeciwko HPV zaobserwowano bowiem zmniejszenie liczby koniecznych interwencji chirurgicznych u dzieci z RRP i wydłużenie czasu między nimi. Obecnie trwają prace nad nowymi szczepionkami (HPV DNA) w celu stworzenia silniejszej i trwalszej odpowiedzi immunologicznej zależnej od komórek T.

Piśmiennictwo

1. Benedict J.J., Derkay C.S.: Reccurent respiratory papillomatosis: a 2020 perspective. Laryngoscope Investig. Otolaryngol., 2021; 6 (2): 340–345
2. Derkay C.S., Bluher A.E.: Update on recurrent respiratory papillomatosis. Otolaryngol. Clin. North Am., 2019; 52 (4): 669–679