Czy u dzieci należy przeprowadzać okresowe badanie skóry (znamion)? Jeżeli tak, to od jakiego wieku i jak często?

Okresowym badaniem skóry i znamion barwnikowych z wykorzystaniem dermatoskopu należy objąć dzieci:

• z wieloma łagodnymi i atypowymi znamionami melanocytowymi, a także z piegami

• z dodatnim wywiadem rodzinnym w kierunku czerniaka, w tym z rodzinnym zespołem FAMMM

• z jasną karnacją (fototyp I i II wg Fitzpatricka), z włosami blond oraz z rudymi, o jasnych oczach, trudno opalających się i łatwo ulegających oparzeniom słonecznym

• narażone we wczesnym dzieciństwie, głównie przed 12. rokiem życia, na oparzenia słoneczne (ważna jest liczba i stopień oparzenia, zwłaszcza te z tworzeniem się pęcherzy)

• z niektórymi zaburzeniami genetycznymi (xeroderma pigmentosum i zespół Li i Fraumeni).

Pacjentów z wymienionych grup ryzyka należy badać co 3–6 miesięcy. Po upewnieniu się, że zmiany barwnikowe mają charakter stabilny, częstość wizyt można zmniejszyć do jednej rocznie. Pacjenta i rodziców należy poinformować o konieczności comiesięcznego samobadania skóry oraz przeszkolić w zakresie podstawowych objawów transformacji w czerniaka zgodnie z regułą ABCD (A – asymetria zmiany barwnikowej; B – obrzeże zmiany; C – kolor zmiany; D – zróżnicowania struktury albo średnica zmiany). Takie postępowanie umożliwia wczesne wykrycie czerniaka, zmniejsza liczbę niepotrzebnie usuniętych znamion oraz zapewnia lekarzowi i pacjentowi komfort psychiczny. (2013, 2014)

Piśmiennictwo

1. Salopek T.G.: The dillema of the dysplastic nevus. Dermatol. Clin., 2002; 20 (4): 617–628
2. Placek W., Czajkowski R.: Znamiona barwnikowe skóry jako czynniki rozwoju ryzyka nowotworów skóry. W: Kaszuba A., Zieliński K. (red.): Choroby i nowotwory skóry wywołane promieniowaniem ultrafioletowym. Łódź, ADI, 2004
3. Kaszuba A., Adamski Z.: Leksykon dermatologiczny. Lublin, Wydawnictwo Czelej, 2011