Jaka jest typowa lokalizacja zmian w przebiegu łuszczycy u dziecka i jaki jest jej obraz? Jakie są zasady leczenia i pielęgnacji skóry?

Typowe miejsca predylekcyjne dla łuszczycy u dzieci to:

• okolica pieluszkowa (objaw Koebnera wywołany pocieraniem skóry przez pieluszkę)

• kolana i łokcie (objaw Koebnera w okresie raczkowania)

• owłosiona skóra głowy

• rozsiane drobne ogniska na skórze całego ciała dziecka (zwykle wywołane infekcją paciorkowcową gardła)

• miejsca po urazach, blizny pooperacyjne itd. (objaw Koebnera).

W przypadkach o bardzo ciężkim przebiegu klinicznym, które niekiedy występują również u dzieci, może się rozwinąć uogólnione zapalenie skóry całego ciała, czyli tzw. erytrodermia łuszczycowa.

Leczenie i pielęgnacja skóry u dziecka chorego na łuszczycę zależy oczywiście od wieku dziecka. Podstawowe preparaty do pielęgnacji skóry i leczenia zmian łuszczycowych u dziecka to:

• szampony i oliwki zmiękczające oraz usuwające łuskę z powierzchni owłosionej skóry głowy (zawierające kwas salicylowy i/lub mocznik)

• preparaty keratolityczne stosowane miejscowo na ogniska zlokalizowane na skórze gładkiej (kremy, lotiony i maści zawierające kwas salicylowy i/lub mocznik o odpowiednich stężeniach w zależności od nasilenia zmian skórnych i wieku dziecka)

• preparaty przeciwzapalne (GKS o małej lub średniej sile działania oraz miejscowe inhibitory kalcyneuryny – takrolimus i/lub pimekrolimus)

• preparaty złożone o działaniu keratolitycznym oraz przeciwzapalnym (połączenie GKS ze środkiem keratolitycznym)

• pochodne witaminy D3 (kalcypotriol) w postaci maści, kremu i płynu do stosowania na skórę głowy oraz w preparatach złożonych zawierających dodatkowo GKS (kalcypotriol + betametazon) w postaci maści.

Należy pamiętać o ograniczeniach wiekowych dla niektórych preparatów. Preparaty kalcypotriolu w postaci maści można stosować u dzieci >6. roku życia, natomiast w postaci kremu i płynu dopiero >18. roku życia. Leków złożonych z dodatkiem betametazonu nie zaleca się osobom <18. roku życia.

W ciężkich przypadkach erytrodermicznych wskazana jest hospitalizacja, włączenie antybiotykoterapii, a niekiedy także glikokortykoterapii ogólnej. Immunosupresję (cyklosporyna A, metotreksat) bardzo rzadko stosuje się u dzieci (ciężki przebieg kliniczny, erytrodermia, łuszczyca stawowa). Leki biologiczne (np. antagoniści TNF-α) można stosować sporadycznie, zachowując szczególną ostrożność, zawsze przed ich podaniem należy rozważyć bilans korzyści i ryzyka. Fototerapię stosuje się zazwyczaj od 16. roku życia (PUVA, UVB 311 nm, „bath PUVA”). Balneoterapia (w tym helioterapia) oraz psychoterapia stanowią elementy leczenia uzupełniającego.

W przypadku decyzji o zastosowaniu preparatu off label w dokumentacji pacjenta należy zaznaczyć, że wykorzystano wszystkie dostępne metody leczenia dla łuszczycy, nie uzyskując poprawy stanu klinicznego dziecka, a rodzice zostali poinformowani i wyrazili zgodę na zastosowanie, np. 0,1% maści takrolimusowej u 5-letniego dziecka. Należy podkreślić, że takie postępowanie nie jest eksperymentem medycznym, a niewdrożenie leczenia może skutkować pogorszeniem stanu zdrowia dziecka. (2013, 2014)

Piśmiennictwo

1. Hsu S., Papp K.A., Lebwohl M.G. i wsp.: Consensus guidelines for the management of plaque psoriasis. Arch. Dermatol., 2012; 148: 95–102
2. Dibi A., Jabourik F., Bentahila A.: Psoriasis in infants about five cases. Arch. Pediatr., 2012; 19: 220–223