Rodzice często oczekują leczenia rogowacenia mieszkowego. Czy są jakieś sposoby postępowania w takich przypadkach?

Rogowacenie mieszkowe występuje powszechnie, dotyczy >40% chorych na AZS i większości chorych z rybią łuską zwykłą. Zwykle rozpoczyna się w dzieciństwie i często ustępuje (zwłaszcza zmiany na twarzy) po okresie dojrzewania.

Drobne, otoczone rumieniową obwódką, hiperkeratotyczne grudki czopujące ujścia mieszków włosowych najczęściej zlokalizowane są na skórze wyprostnej powierzchni ramion, przednio-bocznej powierzchni ud, pośladków, a także, zwłaszcza u dzieci, na policzkach, rzadziej na tułowiu i wyprostnych powierzchniach dystalnych części kończyn. W dotyku skóra jest szorstka jak tarka. Zmiany nie powodują dolegliwości, ale mogą stanowić problem kosmetyczny, zwłaszcza jeśli są rozległe lub nasilone. Mają charakter przewlekły, a ich leczenie jest trudne i nie zawsze skuteczne.

Podstawowe znaczenie ma codzienna pielęgnacja. Podczas kąpieli (z dodatkiem emolientów, soli kąpielowych) można delikatnie mechanicznie złuszczać zmiany za pomocą gąbki, myjki lub delikatnych peelingów ziarnistych, a u starszych dzieci również za pomocą delikatnego pumeksu. Stosowanie na skórę samych emolientów zazwyczaj nie przynosi pożądanych efektów i konieczna jest aplikacja preparatów miejscowych, recepturowych (p. tab.) lub gotowych zawierających środki keratolityczne (np. kremy z 5–20% mocznikiem, 2–5% kwasem mlekowym, 5–10% chlorkiem sodu, 2–5% kwasem salicylowym). Niekiedy obserwuje się nietolerancję preparatów zawierających większe stężenie mocznika, dlatego u małych dzieci zaleca się początkowo stosowanie preparatów 5%, a u starszych 10%. 

Z uwagi na dodatkowe składniki gotowych kosmetyków czasem dzieci lepiej tolerują preparaty recepturowe. U starszych dzieci można zastosować miejscowo retinoidy (aplikacja wieczorem, początkowo co 2.–3. dzień), które wprawdzie przynoszą poprawę, ale często nie prowadzą do całkowitego ustąpienia zmian, a mogą podrażnić skórę.

W przypadku rumienia u starszych dzieci i młodzieży można zastosować zabiegi laserowe.

Piśmiennictwo

1. Bolognia J., Jorizzo J., Schaffer J.: Dermatology. Papulosquamous and eczematous dermatoses. 3rd ed., Atopic Dermatitis, 2012; 12: 209
2. Paller A., Mancini A.: Hurwitz clinical pediatric dermatology. A textbook of skin disorders of childhood and adolescence: disorders of hair and nails. 5th ed., 2016; 7: 149–150