Czy dziecko matki z chorobą Hashimoto z wartościami TSH 6,88 µIU/ml i fT4 1,52 ng/dl w 12. dobie życia wymaga konsultacji endokrynologicznej?

U dzieci matek z chorobą Hashimoto może wystąpić hipertyreotropinemia, która w większości przypadków ma charakter łagodny i przemijający, niewymagający leczenia. Według niektórych doniesień literaturowych zaleca się kontrolne oznaczenia TSH między 2. a 4. tygodniem życia dziecka,¹ które można wykonać w POZ. Jedynie w niewielkim odsetku (ok. 2%) zwiększone stężenie TSH może się utrzymywać i stanowić podstawę do włączenia lewotyroksyny.¹ Zawsze należy uwzględnić normy wiekowe, szczególnie w okresie niemowlęcym. Wiadomo, że stężenie TSH jest znamiennie większe w okresie noworodkowym, co znajduje odzwierciedlenie w punkcie odcięcia do rozpoznania wrodzonej niedoczynności tarczycy w badaniach przesiewowych. W kolejnych miesiącach życia obserwuje się tendencję do zmniejszania stężeń TSH, jednak są one nadal większe niż u starszych dzieci czy dorosłych. W większości laboratoriów uwzględniających normy wiekowe, stężenia TSH 8–9 µIU/ml stanowią górną granicę normy. Podobnie stężenia hormonów obwodowych tarczycy fT3 i fT4 różnią się w zależności od wieku. Jednym z ogólnodostępnych opracowań przedstawiających zakresy normy dla TSH, fT4 i fT3 jest praca Kapelari i wsp., na podstawie ponad tysiąca oznaczeń wyżej wymienionych parametrów, wykonanych metodą bezpośredniej chemiluminescencji.² Wartości w niej uzyskane wraz z przedziałem uznawanym za normę przedstawiono w tabeli.

Odnosząc się do opisywanego pacjenta, można stwierdzić, że uzyskane stężenia hormonów tarczycy mieszczą się w granicach normy i dziecko nie wymaga konsultacji endokrynologicznej. Wskazane jest ponowne oznaczenie wartości tych hormonów za 3–4 tygodnie.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia³ w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu POZ istnieje obecnie możliwość wykonania oznaczenia fT3 oraz fT4 w ramach POZ. Pozwala to uzupełnić dane i podjąć decyzję co do konieczności skierowania dziecka do endokrynologa lub do szpitala.

Należy również pamiętać, że przeciwciała przeciw peroksydazie tarczycowej (anty-TPO), które można stwierdzić u dzieci matek z chorobą Hashimoto, mają pochodzenie odmatczyne i nie wpływają na funkcję tarczycy noworodka czy niemowlęcia. Zanikają najczęściej już w pierwszych 6 miesiącach życia dziecka, rzadziej utrzymując się do 18. miesiąca życia.¹ (2014, aktualizacja 2015)

Piśmiennictwo

1. Rovelli R., Vigone M.C., Giovanettoni C. i wsp.: Newborn of mothers affected by autoimmune thyroiditis: the importance of thyroid function monitoring in the first months of life. Ital. J. Pediatr., 2010; 10; 36: 24
2. Kapelari K., Kirchlechner C., Högler W. i wsp.: Pediatric reference intervals for thyroid hormone levels from birth to adulthood: a retrospective study. BMC Endocr. Disord., 2008; 8: 15 (publikacja dostępna bezpłatnie: http://www.biomedcentral.com/1472-6823/8/15)
3. Rozporządzenie Ministra Zdrowia zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej z dnia 29.12.2014 (Dz.U. 2014 poz. 1914)